Një maxi-antenë 40 metra në Okunevo, pranë Kaliningradit, ka shkaktuar mijëra interferenca në sistemet e navigacionit të avionëve dhe anijeve civile që nga viti 2022, pas fillimit të pushtimit rus të Ukrainës. Objekti ndodhet vetëm 98 km larg Danzigës, në territor të Bashkimit Europian.
Ekspertët ndërkombëtarë kanë përdorur triangulime (një metodë për të gjetur vendndodhjen e një objekti) dhe imazhe satelitore për ta lokalizuar antenën.
Në Bruksel, disa gjeneralë evropianë kanë propozuar midis 2023 dhe 2024 që ajo të shkatërrohet ose çaktivizohet, kryesisht si sinjal politik, por ideja është refuzuar, pjesërisht për kundërshtimin amerikan dhe frikën e përshkallëzimit të konfliktit.
Rrjeti i rusëve
Antenat në Okunevo nuk janë të vetmet. Pika të tjera janë identifikuar në Baltiysk dhe Yantarnyy, pranë Shën Petersburgut dhe kufirit me Ukrainën, si dhe rreth 20 km nga kufiri me Estoninë. Të gjitha këto poste, të fiksuara ose të lëvizshme, kontrollohen kryesisht nga Brigada e 16-të në Kursk dhe Regjimenti 218, të specializuar në luftë elektronike.
Qindra avionë që fluturojnë midis Europës dhe Lindjes së Mesme përballen me probleme në marrjen dhe transmetimin e të dhënave satelitore. Zyrtarisht, Rusia pretendon se qëllimi është pengimi i dronëve ukrainas, por efektet ndikojnë edhe te sistemi global GPS për përdorim civil.
Statistikat
Sipas Universitetit të Stanfordit, gjatë gushtit të kaluar 90-150 avionë në ditë raportuan probleme serioze. OpsGroup raporton se një vit më parë 1,400 fluturime në ditë humbnin sinjalin GPS në Europë, Lindjen e Mesme dhe Rusi. IATA njofton se rastet e humbjes së sinjalit janë rritur me 220% midis 2021 dhe 2024, pra 56,3 raste për çdo 1 mijë fluturime.
Llojet e interferencës
Ekspertët flasin për bllokim të sinjalit dhe ndryshim të të dhënave të pozicionit. Këto kanë detyruar ndryshime të rrugëve të fluturimit, mbyllje të përkohshme aeroportesh dhe anulim të linjave ajrore, si rasti i Ryanair nga Vilnius në janar, ose Finnair që anuloi linjat me Tartu, Estoni. Jesper Rasmussen nga EASA shpjegon se interferencat po evoluojnë në frekuencë dhe kompleksitet. Në lartësi të mëdha, janë krijuar probleme te sistemet e navigacionit, orët e avionëve apo radarët.
Për shkak të tensioneve gjeopolitike, ekspertët besojnë se situata nuk pritet të zgjidhet shpejt. Kompanitë ajrore kërkojnë ndërhyrje nga ICAO, agjencia e OKB-së për aviacionin civil.
/ Leonard Berberi / Corriere della Sera
