Sulmi i Hamasit më 7 tetor i dha Izraelit një justifikim të përhershëm për luftë. Prej atëherë, media izraelite ka ngritur alarmin për sulme të ngjashme që mund të vijnë nga Hezbollah apo nga Bregu Perëndimor.
Në terren, forcat izraelite (IDF) operojnë në kampet e refugjatëve si Xhenin, Nur Shams dhe Tulkarem, duke ndjekur dhe eliminuar militantët e dyshuar apo edhe qytetarë me armë ose që thjesht akuzohen për planifikim sulmesh.
Rreziku ekziston, 7 tetori nuk ishte thjesht teori. Por pyetja që shtrohet është: A funksionon strategjia e sigurisë së Izraelit? Që prej vitit 2008, kur ritmi i konflikteve në Gaza u përshpejtua, siguria e Izraelit ka ardhur duke u përkeqësuar. 7 tetori e zgjeroi luftën në shumë fronte, e solli luftën në zemër të territorit izraelit dhe shtoi kaosin në Bregun Perëndimor. Përgjigjja është e thjeshtë: jo, nuk po funksionon.
Një paradigmë e dështuar
Doktrina tradicionale izraelite e sigurisë bazohet në koncepte si: frikësim, parandalim, përgjigje të dhunshme, luftë të shkurtër dhe shkatërrim maksimal. Ndërsa ndaj palestinezëve, qasja është: ndarje, kontroll, konfuzion dhe kufizim. Të gjitha këto përmblidhen në thënien izraelite: “Çfarë nuk zgjidhet me forcë, zgjidhet me më shumë forcë.”
Kjo logjikë sot është bërë ideologji e së djathtës izraelite. Kur pyeten pse nuk është arritur ende as shkatërrimi i Hamasit dhe as lirimi i pengjeve, përgjigja është: nuk kemi ushtruar mjaftueshëm dhunë. Ministrat bëjnë thirrje për “hapje të dyerve të ferrit”, për pushtimin e Gazës dhe dëbimin e popullsisë.
Por çfarë nëse paradigma e tërë është e gabuar?
Siguria nuk vjen nga dhuna
Një kritikë thelbësore vjen nga një ish-zyrtar i sigurisë izraelite: nuk mund të justifikosh gjithçka në emër të sigurisë. Filozofi Isaiah Berlin e paralajmëronte rrezikun e “zgjidhjeve përfundimtare”, të cilat justifikojnë çdo krim për një të ardhme utopike. Dhuna nuk mund të çrrënjoset plotësisht në asnjë shoqëri. Pyetja është si të mos rritet numri i atyre që bashkohen me rrethin e dhunës.
Shteti izraelit e di që dhuna lind nga vuajtja
Administrata Civile e Izraelit shpesh ndalon lëvizjen e palestinezëve për shkak të “hakmarrjes”, nëse ata kanë ndonjë të afërm të vrarë. Po sot, sa njerëz kanë motive për dhunë në Gaza e Bregun Perëndimor?
Ish-oficerë të inteligjencës si Alon Eviatar thonë se motivimi për dhunë mund të ulet nëse përmirësohen kushtet e jetesës. Por kjo nuk mjafton. Pa një vizion politik për pavarësi, çdo përmirësim është thjesht një mashtrim për t’i detyruar palestinezët të dorëzohen.
Edhe palestinezët kanë nevojë për siguri
Statistikat janë të qarta: Vetëm këtë vit, deri në qershor, 149 palestinezë janë vrarë nga ushtarë apo kolonë izraelitë, ndërsa vetëm 9 izraelitë kanë humbur jetën në Bregun Perëndimor. Në 2023-in dhe 2024-ën për çdo izraelit të vrarë, janë vrarë 20 palestinezë. Në luftën e vitit 2014 në Gaza, u vranë 29 herë më shumë palestinezë sesa izraelitë.
Kjo nuk është një garë për viktima. Është një thirrje për të kuptuar se siguria nuk mund të ekzistojë vetëm për njërën palë.
Një qasje e re për sigurinë
Disa izraelitë mendojnë se është koha për një rishikim të thellë të konceptit të sigurisë. Juristja dhe aktivistja Limor Yehuda, themeluese e “Qendrës Shemesh për Paqe në Partneritet”, drejton një grup pune për të krijuar një paradigmë të re të sigurisë që nuk bazohet te dominimi dhe kontrolli, por te barazia dhe ndërveprimi.
Ajo thotë se “siguria” nuk duhet parë thjesht në aspektin ushtarak, por duhet analizuar pse shpërthen dhuna, cilat janë burimet e saj. Sot, sipas saj, Izraeli po ndjek një politikë pastrimi etnik, duke synuar jo vetëm militantët, por vetë popullin palestinez.
Studiuesi Menachem Klein thekson se politika e “epërsisë dhe sundimit” ka qenë gjithnjë boshti i paradigmës izraelite. Por hulumtimet ndërkombëtare tregojnë të kundërtën: barazia mes grupeve kombëtare rrit stabilitetin dhe ul dhunën.
Fuqia ka arritur kufijtë e saj
Ish-shefi i Shabak-ut, Ami Ayalon, thotë se forca ushtarake ka arritur limitin. Hamas nuk do të dorëzohet kurrë, dhe Izraeli duhet të kalojë nga lufta në diplomaci. Për të realizuar zgjidhjen me dy shtete, ai thekson se duhet të ulet asimetria në fuqi dhe të nisë një proces real politik.
Nëse Izraeli vazhdon të shkatërrojë kampet e refugjatëve, të zhvendosë dhjetëra mijëra njerëz dhe të lërë Gazën të uritur dhe të izoluar, a do të ndihen ndonjëherë të sigurt izraelitët?
Sot, Izraeli ndodhet nën një ndjenjë të përhershme kërcënimi. Mijëra janë vrarë, raketat bien, frika sundon nëpër qytete. Pa një pranim të dështimit dhe një qasje të re ndaj sigurisë, nuk do të ketë fund për këtë cikël vdekjeje./Haaretz
