Politikat industriale po marrin gjithnjë e më shumë vëmendje edhe në vendet me të ardhura të ulëta, një trend që përfshin edhe Shqipërinë.
Në një kohë kur vendet me të ardhura të larta po fuqizojnë politikat e subvencioneve dhe mbështetjes për sektorë strategjikë, Shqipëria dhe ekonomitë e ngjashme rrezikojnë të ndjekin modele të kushtueshme për shkak se nuk kanë kapacitete e nevojshme administrative apo fiskale për t’i përballuar me sukses, evidentoi raporti i Tranzicionit 2024- 2025 i BERZH që u prezantua sot.
Raporti evidenton se në vendet ku operon BERZH përqindja e eksporteve industriale është rritur nga rreth 10% në vitin 2010 në mbi 45% në vitin 2022. Megjithatë, vendet me kapacitete më të ulëta administrative si Shqipëria përdorin instrumente të tilla kuota apo licenca të ndërlikuara, të cilat në vend që të nxisin zhvillimin, çojnë në keqpërdorim të burimeve dhe rritje të korrupsionit.
Një tjetër element i përmendur në raport është përdorimi i Zonave të Lira Ekonomike si instrument për të reduktuar pabarazitë rajonale. Shqipëria është ndër vendet që ka eksperimentuar me këtë model, por raporti nënvizon se ndikimi ekonomik i zonave te lira është thellësisht lokal dhe varet nga afërsia me infrastrukturën, nivelin e aftësive lokale dhe cilësinë e qeverisjes. Në mungesë të këtyre elementeve, investimet e huaja nuk sjellin efekte të qëndrueshme për zhvillimin.
Raporti thekson se Shqipëria aplikon shumë pak politika të targetuara posaçërisht për ndërmarrjet e reja apo me potencial të lartë rritjeje. Në mungesë të një qasjeje selektive bazuar në moshën, madhësinë apo kapacitetet teknologjike të kompanive, asistenca financiare rrezikon të shpërndahet pa efekt të vërtetë ekonomik.
BERZH thekson se politikat industriale mund të jenë të suksesshme vetëm nëse mbështeten në prioritete të qarta, vlerësime rigoroze të impaktit dhe koordinim institucional. Për vende si Shqipëria, sfida qëndron te zhvillimi i kapaciteteve për të hartuar dhe zbatuar politika që nuk vetëm imitojnë modelet perëndimore, por adresojnë në mënyrë reale nevojat strukturore të vendit.
Raporti nënvizon se për ekonomitë në tranzicion, përfshirë Shqipërinë, gabimet në hartimin apo zbatimin e politikave industriale mund të krijojë rritje shpenzimesh publike, humbje të të ardhurave dhe deformime në ekonomi. Prandaj, BERZH sugjeron më shumë kujdes transparencë dhe përqendrim te aftësive që ndërtojnë konkurrueshmëri afatgjatë./ Monitor.al
