Pas falimentit të kompanisë së njohur të testimit gjenetik 23andMe, si do të duket e ardhmja e analizave të ADN-së për gjenealogjinë?
Një ekip studiuesish nga Universiteti i Miçiganit thotë se ajo do të ngjajë më shumë me një film sesa me një portret, falë një modeli të ri statistikor që mund të përdoret për të gjurmuar prejardhjen në një mënyrë krejtësisht të re.
Ky model i ri statistikor, i zhvilluar nga Gideon Bradburd, Michael Grundler, dhe Jonathan Terhorst, premton të ofrojë një pamje më të plotë të prejardhjes njerëzore. Studiuesit e quajnë këtë si një “version filmi” të prejardhjes, i cili nuk përfshin vetëm përbërjen tuaj gjenetike, por edhe origjinën e paraardhësve tuaj dhe mënyrën se si ata u shpërndanë gjeografikisht me kalimin e kohës.
Metoda, e quajtur Gaia (algoritmi për përcaktimin gjeografik të prejardhjes), kombinon sekuencimin modern të ADN-së me teknikat e ADN-së së lashtë për të krijuar një përshkrim të detajuar të lidhjeve familjare.
Në thelb të këtij procesi është një supozim i thjeshtë: kur njerëzit lëvizin, ata shpesh e bëjnë këtë në distanca të vogla. Gaia përdor këtë supozim dhe e kombinon me të dhënat e vendndodhjeve moderne dhe strukturën gjenetike për të krijuar një pamje dinamike të prejardhjes.
Ky model i ri, i publikuar në revistën Science, ka lidhje me punën e Svante Pääbo, fitues i Çmimit Nobel, i cili zhvilloi teknikat që bënë të mundur analizën e ADN-së së lashtë.
Falë këtyre mjeteve, ekipi nga Miçigani ka arritur të gjurmojë përhapjen e popullsive njerëzore, duke parë sesi ato janë futur dhe janë larguar nga zona të caktuara në periudha të ndryshme kohore. Duke përdorur kombinimin e sekuencimit modern të ADN-së dhe gjurmimit të lëvizjeve të popullatave, Gaia krijon një pemë familjare të hollësishme që shtrihet për shekuj me radhë.
Ky model i ri ndryshon ndjeshëm nga metodat tradicionale të përdorura nga kompanitë popullore të testimit të ADN-së. Në krahasim me raportet tipike të prejardhjes, të cilat ofrojnë vetëm një “fotografi” të pemës suaj familjare në një moment të caktuar, Gaia jep një pamje shumë më të gjerë dhe dinamike.
Zakonisht, kur merrni një raport të ADN-së, ai mund të tregojë, për shembull, që jeni 50% irlandez. Por në realitet, kjo do të thotë thjesht se keni shumë të afërm aktualë, si kushërinj të dytë ose të katërt, që jetojnë në Irlandë.
Sipas ekipit të U-M, pemët familjare janë shumë më komplekse dhe aktive sesa këto rezultate statike. Dhe e njëjta gjë vlen për të gjithë njerëzit në Tokë.
“Meqenëse pemët tona gjenealogjike rriten shumë shpejt, ato gjithashtu duhet të ‘shkërmoqen’ në të njëjtën mënyrë, që do të thotë se unë dhe ti kemi shumë, shumë të afërm të përbashkët në pika të ndryshme të historisë,” shpjegon Bradburd në një deklaratë.
“Kjo vlen për çdo person të gjallë në Tokë, ne jemi të gjithë jashtëzakonisht të afërt me njëri-tjetrin.”
Gaia u krijua si përgjigje ndaj një thirrjeje nga Akademia Kombëtare e Shkencave, e cila kërkoi që studimet mbi popullatat njerëzore të largohen nga kategorizimet racore.
Kategoritë racore janë shpesh të paqarta dhe të pasakta kur bëhet fjalë për analizën gjenetike, sepse ndarja e një kategorie racore nuk do të thotë domosdoshmërisht që dy persona janë gjenetikisht ose historikisht të ngjashëm.
Një model si Gaia mund të ndihmojë në zëvendësimin e këtyre kategorizimeve të vjetruara, duke treguar se si ndryshon ADN-ja me kalimin e kohës në zona të ndryshme gjeografike.
Ky model i ri mund të përdoret edhe përtej studimeve mbi prejardhjen njerëzore. Për shembull, ai mund të ndihmojë nëgjurmimin e përhapjes së viruseve, studimin e ndarjes së popullatave të kafshëve, gjurmimin e historisë gjenetike të specieve të ndryshme.
Aktualisht, ekipi i studiuesve nga Universiteti i Miçiganit po bashkëpunon me shkencëtarë nga e gjithë bota. Në Australi, kërkuesit po përdorin Gaian për të analizuar se si mushkonjat janë shpërndarë në ishujt e Paqësorit të Jugut. Në Miçigan dhe Ohajo, shkencëtarët po e përdorin modelin për të kuptuar historinë dhe shpërndarjen e gjarprit helmues Massasauga. Me këtë qasje të re inovative, e ardhmja e analizës së ADN-së mund të ndryshojë plotësisht nga mënyra tradicionale e të kuptuarit të prejardhjes! / Discover Magazine
