Organizatat mjedisore dhe ligjore kanë fituar betejën e parë në gjykatë kundër vendimit të qeverisë që tkurr sipërfaqen e zonave të mbrojtura. Gjykata ka legjitimuar 11 organizatat paditëse duke lejuar kështu nisjen e betejës gjyqësore.
“Një hap i drejtë për mbrojtjen e mjedisit dhe trashëgimisë sonë të burimeve natyrore, Gjykata Administrative e Apelit ka pranuar të legjitimojë 11 organizata të shoqërisë civile, të njohura për aktivitetin e tyre pro mjedisit, për të kundërshtuar vendimet që kanë zvogëluar sipërfaqet dhe kanë ulur statusin e disa prej Zonave të Mbrojtura të vendit tonë”, thuhet në njoftimin e organizatave.
Dy nga Vendimet e Këshillit të Ministrave që janë kundërshtuar në Gjykat, janë:
- VKM nr. 59, datë 26.01.2022, “Për Miratimin e Ndryshimit të Statusit dhe Sipërfaqes së Ekosistemeve Natyrore të Parkut Kombëtar (Kategoria II) të Zonave të Mbrojtura Mjedisore”
- VKM nr. 60, datë 26.1.2022, “Për Shpalljen e Ekosistemeve Natyrore, Rezervave Natyrore të Parkut të Menaxhuar/Natyral (Kategoria IV), si dhe Miratimin e Ndryshimit të Statusit të Sipërfaqeve Ekzistuese të Zonave të Mbrojtura që i përkasin kësaj Kategorie”
Në mars të vitit 2023 u mbajt seanca e parë në Gjykatën Administrative të Apelit, për shfuqizimin e VKM nr.59. Ky vendim i miratuar në 2022 ka ndryshuar kufijtë dhe ka cenuar sipërfaqen e 11 parqeve kombëtare. Kjo është padia e dytë e ngritur nga organizatat pas asaj që kërkon shfuqizimin e VKM- së nr. 60 mbi “Shpalljen e Ekosistemeve Natyrore”. Padia kundërshton procedurën e ndjekur për këtë vendim i cili i hap rrugën investimeve strategjike me impakt të lartë në mjedis.
Kundërshtimi i VKM-së është mbështetur dhe nga komunitete të prekura nga ky vendim.
Banorët e Zall Gjoçaj kanë ndjekur seancën e parë në mars, duke denoncuar se kjo VKM prek kufirin e Parkut Kombëtar “Lurë – Mali i Dejës” dhe i hap rrugë ndërtimit të hidrocentraleve kundër të cilave protestojnë prej katër vitesh.
Tentativat për të copëzuar zonat e mbrojtura kanë nisur që në 2019 kur Ministria e Mjedisit dhe Turizmit, publikoi draft vendimin që parashikonte të hiqte 15 mijë hektarë nga lista e territoreve që gëzojnë status mbrojtjeje në Shqipëri.
44 territore në Shqipëri që gëzojnë kategori të mbrojtjes nga “Park Kombëtar” deri tek “Peizazh i Mbrojtur” i janë nënshtruar një rishikim të kufijve.
Peizazhit të Mbrojtur Vjosë-Nartë, pas rishikimit të kufijve, i janë hequr disa hektarë tokë nga harta, duke përfshirë dhe territorin ku do të ndërtohet aeroporti i Vlorës, projekt i cili ka hasur shumë kundërshtime nga organizatat mjedisore.
Organizatat 11 të shoqërisë civile që janë pale të padisë dhe të autorizuara për të ndjekur keto çështje janë:
- AOS ALB
- ECO ALBANIA
- PPNEA
- EDEN
- MILIEKONTAKT
- REC
- IMPETUS
- ACEG
- KUJRI
- RES PUBLICA
- QENDRA PËR FUQIZIMIN LIGJOR
Me njohjen e legjitimitetit të 11 organizatava, gjykata njeh rëndësinë e zërit të shoqërisë civile në çështjet e interesit kombëtar mjedisor.
