Kërkesa globale për naftë, gaz natyror dhe qymyr – dhe ndotja e karbonit që ato gjenerojnë – pritet të arrijë kulmin më vonë këtë dekadë. Kështu thuhet në një raport të ri nga Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë. Nxitja e ndryshimit do të jetë “rritja fenomenale” e burimeve të pastra të energjisë, tha agjencia me bazë në Paris në raportin e saj vjetor World Emergy Outlook, botuar të martën. Agjencia tha se pret që të ketë gati 10 herë më shumë makina elektrike në rrugë globalisht deri në fund të dekadës, dhe që burimet e rinovueshme të përbëjnë pothuajse gjysmën e përzierjes globale të energjisë, nga 30% sot.
Ngadalësimi i rritjes në Kinë do të ulë gjithashtu kërkesën për lëndë djegëse fosile. Ekonomia e dytë më e madhe në botë – dhe konsumatori më i madh i energjisë – ka arritur një “pikë të përkuljes”, tha IEA, me kërkesën e saj totale për energji të vendosur të arrijë kulmin rreth mesit të dekadës. Kina po bëhet gjithashtu një “energji e energjisë së pastër” dhe llogaritet për më shumë se gjysmën e shitjeve të automjeteve elektrike në mbarë botën vitin e kaluar.
“Tranzicioni drejt energjisë së pastër po ndodh në mbarë botën dhe është i pandalshëm. Nuk është një çështje “nëse”, është vetëm një çështje “sa shpejt” – dhe sa më shpejt, aq më mirë për të gjithë ne,” tha në një deklaratë Drejtori Ekzekutiv i IEA Fatih Birol. Raporti i IEA sfidon thirrjet e Organizatës së Vendeve Eksportuese të Naftës (OPEC) – një grup i vendeve më të mëdha prodhuese të naftës në botë – për triliona dollarë investime të reja në këtë sektor nga tani deri në vitin 2045 për të parandaluar një rritje të çmimeve të energjisë. Dhe qëndron në kontrast të fortë me lëvizjet e ditëve të fundit nga kompanitë më të mëdha të naftës dhe gazit në Amerikë – ExxonMobil (XOM) dhe Chevron (CVX) – për të dyfishuar të ardhmen e prodhimit të argjilës në SHBA duke blerë rivalët më të vegjël Pioneer (PXD) dhe Hess ( HES) në marrëveshje me vlerë përkatësisht 60 miliardë dhe 53 miliardë dollarë.
“Fundi i epokës së rritjes për lëndët djegëse fosile nuk do të thotë fund për investimet e karburanteve fosile, por ai zvogëlon arsyetimin për çdo rritje të shpenzimeve,” tha agjencia në raportin e saj.
Në terma afatshkurtër, çmimet e naftës mund të rriten shumë nga lufta e shkaktuar nga sulmi brutal i Hamasit ndaj Izraelit më 7 tetor. Nafta e papërpunuar Brent, pikë referimi globale, ka fituar gati 7% që atëherë.
Birol tha se konflikti mund të tronditë tregjet e naftës, 50 vjet pasi bota u zhyt në një krizë energjetike nga një embargo arabe e naftës e shkaktuar nga lufta e Yom Kipurit të vitit 1973.
“Ne sot po përballemi me një krizë të madhe gjeopolitike në Lindjen e Mesme që mund të tronditë tregjet e naftës edhe një herë dhe thellësisht, sepse shumë vende prodhuese të naftës janë në atë rajon,” u tha Birol gazetarëve. “Kjo vjen në krye të pasigurisë që kishim në tregjet e gazit natyror… pas pushtimit të Ukrainës nga Rusia,” shtoi ai. Pavarësisht ndryshimit të përshpejtuar drejt burimeve të rinovueshme dhe ndryshimeve të qëndrueshme në modelet e konsumit në vende të tilla si Kina, IEA – e cila monitoron tendencat e energjisë për ekonomitë më të pasura të botës – paralajmëroi se duhet bërë më shumë nëse bota dëshiron të ketë një shans për të kufizuar globale ngrohja në 1.5 gradë Celsius.
“Bazuar në parametrat e politikave të sotme, emetimet globale do të mbeten mjaft të larta për të rritur temperaturat mesatare globale me rreth 2.4 gradë Celsius këtë shekull”, thuhet në raport. Shkencëtarët e konsiderojnë ngrohjen prej 1.5 gradë si një prag përtej të cilit nxehtësia ekstreme, përmbytjet, thatësirat, zjarret dhe mungesa e ushqimit dhe ujit do të kenë një ndikim edhe më të madh në jetën siç e njohim ne. Vera e këtij viti në hemisferën veriore ishte më e nxehta në botë e regjistruar, sipas Shërbimit të Ndryshimeve Klimatike të Bashkimit Evropian, Copernicus.
/CNN
