Nga Klodian Tomorri
Subvencionimi i mbjelljes se ullinjve ka qene nje nga politikat me te suksesshme bujqesore ne historine e Shqiperise. Ky eshte fakt i pakontestueshem. Deklarata e ministres se Bujqesise se Shqiperia gaboi qe mbolli ullinj pa plan dhe tani vuan mbiprodhimin eshte e pavend dhe e gabuar.
Jo shume kohe me pare, shqiptaret ushqeheshin me mbeturinat vajore te botes. Te gjithe ata me moshe mbi 35 vjec, besoj e mbajne mend ate vajin e tmerrshem qe vinte era peshk.
Sot shqiptaret konsumojne masivisht vajin e ullirit qe prodhohet ne vend. Dhe e blejne me nje cmim qe eshte gati njesoj me vajin komercial te lulediellit. Megjithate, prape ka nje paradoks ne treg.
Shqiperia importon mesatarisht 80 milione dollare ne vit vaj gatimi komercial. Nese ben matematiken, i bie diku tek 10-15 litra vaj ne vit per fryme.
Ne nuk e dime se si konsumohet ky vaj. Jane familjet qe vazhdojne perdorin vaj vegjetal apo perdoret ne restorante dhe industrine ushqimore. Keto te dhena duhet te na i jepte Ministria e Bujqesise me Instatin, por ata nuk i bejne. Por pertej kesaj, ka akoma me shume vend per te zevendesuar.
Dy jane politikat qe mund te behen per te zgjidhur hallin e fermereve qe prodhojne vaj ulliri. E para eshte subvencionimi i produktit. Politika e dyte eshte taksimi i zevendesuesve. Ose nje kombinim i te dyjave.
Nje qeveri e pergjegjshme do te duhet te mendonte ose te subvencionte drejteperdrejte fermet qe prodhojne vaj ulliri, ose te taksonte me shume vajin komercial te lulediellit, misrit, kikirikut apo ku di une per ta bere me te shtrenjte.
Ne fakt, cmimi i ulet i vajit te ullirit eshte nje problem global. Ne Spanje, prodhuesi me i madh i vajit te ullirit ne bote, fermeret jane prej disa vitesh ne greve. Ata e shesin me 2 euro e gjysme litrin.
Te dhenat ne shkalle globale tregojne se aktualisht, vetem 3 per qind e vajit qe konsumohet eshte vaj ulliri. Pjesa tjeter, 97 per qind eshte konsum i ketyre vajrave komerciale te gatim.
Bota nuk e konsumon sa duhet vajin e ullirit. Ndaj eshte ky problemi i cmimit kudo. Qeverite nuk i degjojne keshillat e mjekeve. Se normalisht duhet te kishin bere me shume politika.
