Pfizer, shpërndarësi i vaksinës më të përdorur në botë COVID -19 është akuzuar se ka përdorur kontrollin e saj të madh mbi dozat shpëtuese të jetës për të “bullizuar” qeveritë e kombeve në zhvillim në negociatat e blerjes.
Raporti i publikuar nga Public Citizen të martën, pretendon se kompania me bazë në New York City ka punuar për të heshtur qeveritë, ka kufizuar qasjen e shteteve në donacionet e vaksinave dhe ka detyruar qeveritë të paguajnë padi me të cilat mund të përballen për shkeljen e ligjeve të pronësisë intelektuale, si dhe për të konfiskuar pasuritë publike në rast se pagesat nuk kryhen.
Vendet përfshirë Shqipërinë, Brazilin, Kolumbinë, Kilin, Republikën Dominikane dhe Perunë iu nënshtruan këtyre kushteve për të blerë vaksinën, bën me dije Daily Mail.
Public Citizen raporton se vendet me të ardhura të larta, si SHBA, kanë ndihmuar Pfizer në këto taktika duke mbrojtur me vendosmëri pronësinë intelektuale dhe duke lejuar kompaninë të formojë një ‘monopol’.
Public Citizen mori nëntë kopje të paregjistruara të marrëveshjes së blerjes së Pfizer me tetë vende dhe Bashkimin Evropian.
Dokumentet zbuluan klauzola të panjohura më parë brenda kontratave që mund të dëmtojnë potencialisht kombet në zhvillim.
Vendet, përfshirë SHBA, nuk lejohen të bëjnë ndonjë njoftim publik në lidhje me detajet e kontratës dhe çdo mosmarrëveshje e mundshme duhet të zgjidhet me arbitrazh privat.
Pfizer gjithashtu lejohet të kontrollojë dhe kufizojë dhurimet e vaksinave si pjesë e kontratës.
Kombet që nënshkruajnë marrëveshje blerjeje me Pfizer mund të parandalohen nga marrja e donacioneve nga kombet e tjera, pasi kompania do që dozat të blihen drejtpërdrejt prej tyre.
Nëse Pfizer do të përballet me një padi për shkelje të pronësisë intelektuale, vendi duhet të përdorë fondet e tyre publike për të paguar në emër të kompanisë farmaceutike. Në këto raste, kompania do të përfundojë duke mos marrë asnjë përgjegjësi për veprimet e veta.
Pfizer ka kundërshtuar prej kohësh heqjen dorë nga të drejtat pronësisë intelektuale të vaksinës COVID-19, ku CEO Albert Bourla e ka quajtur këtë gjë si ‘të rrezikshme’.
“Ky është gjaku i sektorit privat, është ajo që solli një zgjidhje për këtë pandemi dhe nuk është një pengesë tani,” – tha Bourla në dhjetor.
Nga ana tjetër, në rast se një vend nuk mund, ose refuzon, të paguajë kostot që rezultojnë nga një mosmarrëveshje e arbitrazhit me Pfizer, vendeve do tu konfiskohen pasuri të ndryshme.
Kjo do të thotë që në rast mosmarrëveshjeje, kompania farmaceutike mund të marrë llogari bankare të huaja, investime, prona apo edhe korporata shtetërore.
Pfizer është gjithashtu nën kontrollin e plotë të shpërndarjes së vaksinave dhe përballet me pak pasoja në rast se kompania thyen kushtet e kontratës në disa vende.
Në Shqipëri, Brazil dhe Kolumbi, Pfizer lejohet të rishikohet orari i dorëzimit të vaksinave në çdo kohë dhe shtetet duhet të pajtohet me këtë gjë.
Si një prodhues kryesor farmaceutik amerikan, Pfizer ka burimet për të prodhuar në masë vaksinën, për ta shitur dhe shpërndarë atë në të gjithë botën.
Kjo i jep Pfizer një ndikim të madh, veçanërisht mbi vendet më të vogla në zhvillim të cilët nuk kanë burime për të zhvilluar një vaksinë për veten e tyre, sikurse bëri Kina dhe Rusia.
