OSBE-ODIHR ka publikuar ditën e sotme raportin përfundimtar për zgjedhjet parlamentare të 25 prillit, duke theksuar se partia në pushtet kishte avantazh.
Në raport thuhet se PS arriti të kontrollonte administratën lokale, dhetë keqpërdorte
burimet administrative. Më tej thuhet se kjo u amplifikua nga mbulimi pozitiv i institucioneve shtetërore në media.
“Pretendimet për blerjen e votave nga partitë politike ishin përhapëse gjatë fushatës dhe një numër i lartë e hetimeve u hapën në këtë drejtim. Në një numër të kufizuar të qendrave të votimit dhe numërimeve të vëzhguara, procesi ishte kryesisht transparent dhe i qetë ”.
Në raport thuhet gjithashtu se zgjedhjet parlamentare u mbajtën pas një marrëveshje politike të arritur në qershor 2020, e cila u pasua nga reforma zgjedhore. Ndërsa ndryshimet në korrik 2020 në Kodin Zgjedhor u bazuan në një konsensus të gjerë politik dhe ndoqi një proces konsultativ gjithëpërfshirës, ndryshime të mëtejshme kushtetuese dhe zgjedhore të miratuara në
Tetori 2020 nuk u parapri nga konsultimi i duhur me palët e interesit. Ndërsa një numër i ODIHR dhe
Rekomandimet e Komisionit të Venecias u adresuan në ndryshimet legjislative, të tjera
rekomandimet mbeten të papaguara, përfshirë ato që lidhen me de-politizimin e nivelit më të ulët komisionet zgjedhore, të drejtat e votimit të personave me aftësi të kufizuara, përgjegjësia penale për shpifje dhe përdorimi i materialeve të fushatës në lajme”.
BLERJA E VOTES
Në raport thuhet se “Pretendimet për blerjen e votave nga partitë politike ishin përhapëse gjatë fushatës dhe një numër i lartë e hetimesh nisi në këtë drejtim. Në një numër të kufizuar të qendrave të votimit dhe numërimeve të vëzhguara, procesi ishte kryesisht transparent dhe i qetë. Praktikat e përhapura të blerjes së votave, siç pretendohet, mbetën një problem”
Në raport thuhet se “presioni mbi nëpunësit civilë ishin fusha shqetësuese. Në cilësinë e tij zyrtare, Presidenti bëri fushatë kundër partisë në pushtet”
KORNIZA LIGJORE
Ndryshimet e fundit ligjore shkaktuan disa mospërputhje dhe paqartësi. Pas një procesi të hapur, gjithëpërfshirës dhe diskutues, parlamenti, me mbështetjen e ndërkombëtarëve miratoi një numër ndryshimesh në Kodin Zgjedhor në 23 Korrik 2020. Këto ndryshuan struktura e KQZ-së. Ndryshimet gjithashtu lidhen me financimin publik dhe privat të fushatës, mbikëqyrja e mbulimit të fushatës në media dhe zgjidhja e mosmarrëveshjeve zgjedhore. Reforma parashikoi gjithashtu për identifikimin elektronik të votuesve në ditën e zgjedhjeve, mundësinë e futjes së votimit nga jashtë, dhe pilotimi i teknologjive të reja të votimit dhe numërimit.
DATABAZA E PATRONAZHISTËVE TË PS-së
Një nga pikat e raportit të OSBE/ODIHR është dhe databaza me të dhënat personale të mbi 900 mijë qytetarëve me preferencat e tyre për votimin ne 25 prill. Kjo databazë e Partisë Socialiste u publikua në media duke ngjallur reagime të shumta.
“Gjatë fushatës, u publikua një bazë të dhënash që përmban informacionin personal dhe detajet e kontakteve të rreth 900,000 shtetasve shqiptarë, që përmbajnë gjithashtu preferenca të mundshme të votimit. Partitë opozitare, Presidenti dhe shumë media kërkuan një hetim nga SPAK në keqpërdorimin e pretenduar të të dhënave personale të qytetarëve nga Partia Socialiste. Shpërndarja ose ndërthurja e paautorizuar e të dhënave personale të votuesve për qëllimet e supozuara të angazhimit demokratik mund të konsiderohet një shkelje e angazhimit për mbrojtjen e të drejtës për jetën private dhe familjare. Mund të dëmtojë besimin e elektoratit, përfshirë fshehtësinë e votës së tyre” – thuhet në raport.
Rekomandimi: Shqipëria duhet të garantojë sigurinë e të dhënave personale të qytetarëve. Institucionet përkatëse duhet bëjnë një hetim të hollësishëm dhe të dënojnë çdo shkelje që ndikon në besimin e publikut në procesin zgjedhor.
