Qëkur njerëzimi krijoi grupimet e para në lashtësi, atij i lindi nevoja të zgjidhte brenda grupit disa njerëz që do ta drejtonin. Disa njerëz që do të punonin në punë jo prodhuese, por që do të paguheshin nga diçka e hequr mënjanë nga të tjerët që prodhonin. Që këtu filloi nevoja e zgjedhjes së njerëzve që do të bënin këto punë dhe do të drejtonin grupimeve të mëdha. Në thelb, kjo nuk ka ndryshuar ende, pasi edhe sot ne shkojmë në kutitë e votimit, një herë në 4 vjet, për të zgjedhur disa njerëz, të cilët bëjnë disa punë drejtuese, ndërsa të tjerët punojnë. E parë në këtë këndvështrim, këta njerëz që paguhen me taksat e shumicës, kërkohet të jenë detyrimisht të ndershëm, por a është kështu vërtetë? Këtu vijmë tek ajo që kemi ditë me radhë që e dëgjojmë, reforma zgjedhore.
Kleçka, në këtë rast, është se cila palë pretendon se do të jetë e ndershmja dhe nuk do të manipulojë votat tona. Për këtë çështje, kemi një marrëveshje mes palëve, me ndërmjetësimin e ndërkombëtarëve për ato rregulla që do të na mundësojnë nesër, neve që votojmë, që kjo votë të mos na vidhet. Për të folur për këtë çështje ishte i ftuar në A2 ish-kryetari i KQZ-së, Ilirjan Celibashi.
Marrëveshja mes palëve
“Nuk ka një reformë, por një marrëveshje mes palëve të interesuara për të marrë pjesë në zgjedhje. Secila në pikëpamjen e saj ka konsideruar se, ajo që është arritur në këtë marrëveshje, i mundëson kushtet më optimale për një garë të ndershme ndërmjet tyre”.
Ndryshimi i strukturës së KQZ
“Synohet të ndërtohet një institucion që të jetë sa më larg ndikimit të partive politike. Ndarja në 3 struktura i jep KQZ-së një eficencë më të madhe, por duket se krijon edhe një besim më të madh të palëve te ky institucion. Struktura e KQZ-së krijon disa balanca dhe kontrolle. Nëse flasim për numrat duket se ka më shumë njerëz, por në pikëpamje të strukturës, mendoj se nuk është e ngarkuar. Pikëpamja ime ka qenë që KQZ-ja do të ishte më funksionale, nëse ajo do të përfaqësohej nga një individ i vetëm. Pra, do të ishte një organ tërësisht monokratik. Ajo që është propozuar duket se është një hap drejt kësaj ideje”.
Identifikimi biometrik, a është i mundur?
“Është e rëndësishme që të jetë koha në dispozicion për ta përgatitur këtë si proces. Nuk është e thjesht, pasi kërkohet kohë. Çdo ditë që humbet në miratimin e këtyre ndryshimeve, ka impakt negativ në ndërtimin e kësaj infrastrukture. Është një hap që kontribuon pozitivisht në integritetin e procesit, por në fund çdo gjë varet nga vullneti i palëve. Jemi shumë afër zgjedhjeve dhe nëse do të aplikoheshin zgjidhjet e propozuara, në prill ose në maj, bazuar në eksperiencën e njohur të vendeve të tjera, është një kohë e shkurtër për të aplikuar këtë teknologji, por nuk është e parealizueshme. E mira do të ishte që të ishin zhvilluar teste. Tashmë ngelet për t’u parë nëse do të mjaftojë koha që ka mbetur. Unë do të këshilloja që në këto zgjedhje do të ishte një bast i rrezikshëm nëse ne do të kërkojmë ta implementojmë identifikimin biometrik në të gjithë Shqipërinë. Ndoshta duhet të ketë një dakordësi që të aplikohet në disa zona, ku palët e gjykojnë të dobishme këtë”.
Sa mundësi ka të futet për shqyrtim çështja e ndryshimit të sistemit?
“Koha në të cilën kërkohet ndryshimi i sistemit, nuk është më e mira e mundshme. Nga ana tjetër, duke pasur parasysh edhe situatën politike, diskutimi mund të jetë i dobishëm, por do të jetë e vështirë të ndryshohet sistemi, pasi nuk mund të bëhet afër zgjedhjeve”.
