Një sasi e konsiderueshme e ndërtimeve pa leje rrezikojnë të mos legalizohen dhe rrjedhimisht mund të prishen nga Inspektoriati Kombëtar i Mbrojtjes së Territorit (IKMT) dhe Inspektoriatet vendore të 81 bashkive.
Kjo mësohet nga një raport i ALUIZNI-t.
Sipas ligjit, ndërtimet pa leje që cenojnë veprat kryesore të infrastrukturës publike, akset rrugore kombëtare, territorin apo funksionalitetin e ndërtesave publike, integritetin e monumenteve të kulturës, territoret e destinuara për investimeve strategjike apo vijën bregdetare (në kuptim të interesit publik për zhvillimin e turizmit) përjashtohen nga procesi i legalizimit.
Ligji parashikon që për objektet me shkelje të lejes së ndërtimit, kriteret e mësipërme sjellin përjashtimin nga legalizimi vetëm për sipërfaqet në tejkalim të lejes së ndërtimit, kur ato janë të ndashme nga ndërtimi kryesor (ndërtimi me leje). Në rastin kur këto sipërfaqe nuk janë të ndashme, objektet me shkelje të lejes së ndërtimit legalizohen në tërësi.
Ndërkohë, ka ende një vonesë të theksuar për legalizimet, që vjen si rezultat i një problematike tjetër, të cilën e ka krijuar në gati 30 vjet vetë shteti. Janë organet e ndryshme që duhej të merreshin me verifikimin, hedhjen në hartë, plotësimin e njollave dhe eliminimin e mbivendosjeve, që nuk e kanë kryer detyrën e tyre.
Pra, si shkak kryesor ka qenë mospërputhjet mes hartave të ALUIZNI-t dhe atyre të Zyrave të Regjistrimit të Pasurive, që tani janë një institucion i vetëm. Me situatën aktuale, ende mbetet një pengesë e madhe mospasja e qartë e së drejtës së pronësisë në të gjithë territorin e Republikës së Shqipërisë mbi tokën bujqësore, kullotat, pyjet, trojet, etj.
Ja ndërtimet pa leje të cilat përjashtohen nga procesi i legalizimit:
Ndërtimet pa leje që cenojnë veprat kryesore të infrastrukturës publike
Ndërtimet pa leje që prekin aktualisht apo në perspektivë akset rrugore kombëtare
Ndërtimet pa leje që cenojnë territorin apo funksionalitetin e ndërtesave publike
Ndërtimet pa leje që dëmtojnë integritetin e monumenteve të kulturës
Ndërtimet pa leje në territoret e destinuara për investimeve strategjike
Ndërtimet pa leje në vijën bregdetare (në kuptim të interesit publik për zhvillimin e turizmit)
Përjashtimi nga legalizimi vlen vetëm për sipërfaqet në tejkalim të lejes së ndërtimit, kur ato janë të ndashme nga ndërtimi kryesor (ndërtimi me leje).
Në rastin kur këto sipërfaqe nuk janë të ndashme, objektet me shkelje të lejes së ndërtimit legalizohen në tërësi.
Ligji i ri për Kadastrën parashikon që tani do të jetë Agjencia Shtetërore e Kadastrës e cila të kryejë procedurat e kualifikimit të ndërtimeve pa leje. Aty përfshihet Hipoteka dhe ALUIZNI.
