Nga Ilir Kalemaj
Parlamenti i Shqipërisë ka gjithsej 140 vende, ku të gjithë deputetët zgjidhen përmes garave proporcionale në 12 zona zgjedhore që përkojnë me 12 qarqet administrative të vendit.
Garat proporcionale rajonale bëhen përmes listave të mbyllura të partive dhe koalicioneve, ndërsa numërimi bëhet sipas formulës D’hondt.
Kjo e fundit është më pak proporcinalja ndër sistemet proporcionale dhe favorizon partitë e mëdha dhe koalicionet. Pragu zgjedhor për partitë në çdo zonë zgjedhore është 3% , ndërsa për koalicionet është 5%.
Shqipëria nuk ka të përfshirë ende votën e diasporës. Ka një pranim të gjerë në diskurin publik për domosdoshmërinë e votës së diasporës dhe numërimin elektronik.
Përsa i përket Kosovës, Kuvendi ka 120 deputetë, ku 100 deputetë futen në parlament përmes përfaqësimit proporcional të zgjedhur me votim të fshehtë, bazuar në listat e hapura, kurse 20 vende shtesë janë të rezervuara për deputetët e pakicave kombëtare.
Përsa i përket Maqedonisë fqinje, parlamenti maqedon ka gjithsej 123 deputetë, të cilët zgjedhen përmes garave proporcionale në gjashtë zona elektorale. Çdo zonë zgjedhore dërgon numër të njëjtë prej 20 deputetësh në parlament (120 deputetë), kurse tre deputetë zgjedhën nga diaspora. Listat e partive janë të mbyllura, ndërsa nuk aplikohet ndonjë prag zgjedhor. Përkthimi i votave në mandate zgjedhore bëhet përmes formulës D’hondt.
Mali i Zi mban zgjedhje kombëtare për Parlamentin dhe zyrën e Presidentit. Mali i Zi ka një sistem shumëpartiak me partitë e shumta. Parlamenti ka 81 anëtarë të zgjedhur nga një sistem përfaqësimi proporcional duke përdorur metodën D’Hondt për një mandat katërvjeçar. Për të hyrë në Parlament, partitë duhet të tejkalojnë pragun zgjedhor prej 3%. Presidenti i Malit të Zi zgjidhet në nivel të lartë, me një balotazh të dytë në mes të dy kandidatëve të vendosur të parë, nëse asnjë kandidat nuk merr shumicën absolute në raundin e parë.
Ndërsa në Kroaci kandidatët për deputetë garojnë për 148 deri në 160 vende. Fakti se Kroacia nuk e ka një numër të paracaktuar fiks të deputetëve, e bënë sistemin kroat të veçantë dhe të dallueshëm. Aktualisht, kuvendi kroat ka 151 deputetë. Deputetët kroat zgjidhen përmes 12 zonave zgjedhore.
Dhjetë prej këtyre zonave janë zona gjeografike (distrikte) që dërgojnë në Kuvend nga 14 deputetë (140 gjithsej) përmes një sistemi proporcional me lista të mbyllura, me prag zgjedhor prej 5% dhe formulë kalkulimi D’hondt.
Zona 11 e sistemit zgjedhor kroat është zona jo-gjeografike e dedikuar për diasporën kroate dhe ajo prodhon deri në 12 mandate parlamentare. Numri i saktë i deputetëve që shkojnë në Kuvend nga zona e diasporës varet nga numri i votuesve të diasporës që votojnë në ditën e zgjedhjeve, gjë që e shpjegon edhe arsyen pse Kuvendi i Kroacisë mund t’i ketë prej 148 deri në 160 deputetë.
Nga ana tjetër sistemi zgjedhor i Sllovenisë është i ndarë në tetë zona ku zhvillohen gara të ndara mes partive sipas sistemit proporcional dhe me lista të hapura, ku qytetarët mund të votojnë për vetëm një kandidat.
Parlamenti slloven ka 90 deputetë, ku secila zonë dërgon nga 11 deputetë në Parlamentin e Sllovenisë (88 deputetë), kurse dy ulëse të tjera janë të rezervuara për pakicat (një për atë italiane, një për atë hungareze). Në çdo zonë, partitë politike garuese duhet të kalojnë pragun zgjedhor prej 4% për të fituar mandate.
Përkthimi i përqindjeve të fituara në mandate parlamentare përdoret duke përdorur formulën “Droop quota”, ndërsa në parlament futen kandidatët që kanë numrin më të madh të votave brenda listës së partisë.
