Pavarësisht se ka gati tre dekada nga rënia e komunizmit në Evropën Lindore, një gjykatë në Lituani ka dënuar një ish-shef ushtarak sovjetik dhe një oficer të lartë të KGB-së për kryerjen e krimeve të luftës dhe krime kundër njerëzimit gjatë goditjeve që Moska ndërmori në vitin 1991 kundër lëvizjes për pavarësinë e vendit.
Në një vendim të 27 marsit, Gjykata Rajonale e Vilniusit dënoi ish-ministrin e Mbrojtjes Sovjetik Dmitry Yazov në mungesë me 10 vjet burg. Ish-oficeri i KGB Mikhail Golovatov u dënua në mungesë me 12 vjet burg.
Yazov dhe Golovatov ishin më të dalluarit në reshtin e 67 të pandehurve në gjyqin mbi ngjarjet e rëndësishme që u zhvilluan në Vilnius në janar të vitit 1991, kur qeveria e Bashkimit Sovjetik u përpoq të ndalë kolapsin e vendit duke goditur republikën e parë që synoi të shpallte pavarësinë.
Në atë muaj, humbëm jetën 14 persona nga Ushtria Sovjetike.
Prokurorët e Lituanisë thonë se të gjithë, përveç njërit prej viktimave, vdiqën gjatë sulmeve nga sovjetikes. Më shumë se 700 njerëz të tjerë u plagosën.
Gjykatësi Ainora Maceviciene dënoi 64 të pandehurit e tjerë – të gjithë qytetarë të Rusisë, Bjellorusisë dhe Ukrainës – me burgim nga katër deri në 12 vjet. Të gjithë përveç dyve u dënuan në mungesë.
Dy ish-oficerë ushtarakë sovjetikë, shtetasit rus Genadi Ivanov dhe Yuri Mel, ishin të pranishëm në gjyq, u dënuan me katër dhe shtatë vjet burg.
Ivanov, banor i Vilniusit, i cili nuk qëndron prapa hekurave, ka të drejtën e apelimit dhe do të burgoset pas hyrjes në fuqi të aktgjykimit. Mel, i cili ka qenë në qelitë e paraburgimit që kur u arrestua në vitin 2014, u shoqërua në sallën e gjyqit nga një roje.
Yazov, tani 94 vjeç, ishte marshalli i fundit i Bashkimit Sovjetik dhe ministri i mbrojtjes sovjetike në vitet 1987-1991. Ai është një nga dy anëtarët e mbetur të një grupi komplotistësh që u përpoqën të merrnin përsipër Bashkimin Sovjetik që po shkatërrohej në 1991 duke anashkaluar udhëheqësin e tij Mikhail Gorbaçov në një grusht shteti që u shemb pas tre ditësh, më 2 gusht 1991.
Pas goditjes së grushtit të shtetit, Yazov u arrestua dhe kaloi kohë në paraburgim deri në vitin 1993. Ai u fal nga Presidenti rus Boris Jelcin në vitin 1994.
Golovatov, 69 vjeç, kolonel në pension, ishte komandanti i njësisë ushtarake të KGB të njohur si Alpha Group ose Spetsnaz në 1991-92. Grupi nën komandën e tij mori pjesë në goditjen e vitit 1991 në Vilnius.
Në tetor 2016, gjykata thirri Gorbaçovin për të dëshmuar në gjyq si dëshmitar, por Rusia e hodhi poshtë kërkesën dhe refuzoi të merrte pjesë.
Në mars të vitit 1990, Lituania u bë e para nga 15 republikat sovjetike që shpalli pavarësinë. Bashkimi Sovjetik u nda gjatë dy viteve të ardhshme dhe pushoi së ekzistuari në dhjetor 1991, kur Gorbaçovi dha dorëheqjen.
Lituania u bashkua me Bashkimin Evropian dhe NATO në 2004, ashtu si edhe fqinjët e saj balltikë Letonia dhe Estonia.
