Ne duam t’ju japim disa këshilla se si të vetekzaminoheni përpara se të bëni mamografinë, e cila jep edhe diagnozën përfundimtare të pranisë ose jo të kancerit të gjirit. Vetëkontrolli i gjirit mund të bëhet nga çdo femër për të dalluar ndryshimet në pamje, në ndjeshmëri, në fortësi të gjinjve, apo rrjedhjet “e çuditshme” të sekrecioneve nga thitha e gjirit.
Periudha më e mirë e vetekzaminimit është menjëherë pas kalimit të menstruacioneve, ose gjatë larjeve, kur gjiri është më i butë dhe kontrolli është më i lehtë. Ekzistojnë tri mënyra për këtë vetekzaminim :
- Vetekzaminimi përpara pasqyrës që kërkon një sy të mprehtë nga çdo femër për të dalluar ndryshimet midis dy gjinjve të saj. Ky kontroll konsiston në daljen përpara pasqyrës me krahët dhe duart të ulura, si dhe me krahët të ngritur. Nëse në pamjen përballë nuk dallohen ndryshime, mund të kalohet dhe të shihet pjesa anësore e djathtë dhe e majtë e gjinjve sërish për ndryshime. Duhet pasur parasysh se gjinjtë nuk janë simetrikë dhe kjo mund të shihet me dyshim nga femrat, por nëse kontrolli përpara pasqyrës bëhet rutinë, femrat familjarizohen me pamjen e gjinjve të tyre dhe nuk e shohim këtë asimetri si një ndryshim, për të cilin duhet të dyshojnë. Nëse as me këtë mënyrë nuk vërehet gjë, vazhdohet me mënyrën e dytë.
- Vetekzaminimi gjatë larjes, në të cilën lëkura e lagur dhe rrëshqitja e lehtë e gishtërinjve mund të dallojnë ndryshimet në të dy gjinjtë. Prekja me gishtërinj nis përgjithësisht nga periferia e gjirit të majtë, ku me gishtat të shtrirë dhe të bashkuar bëhen lëvizje rrethore e të vogla, në formë spirale, për të kaluar deri në qendër të gjirit. Me këtë mënyrë arrihet të ekzaminohet gjithë masa e gjirit dhe kur arrihet në qendër, shtypet me delikatesë me gishtin e madh dhe atë tregues thitha për të parë nëse ka ose jo sekrecione. Të njëjtat veprime bëhen edhe në gjirin e djathtë.
- Vetekzaminimi shtrirë ku vihen në dukje ndryshimet lidhur me fortësinë dhe ndjeshmërinë e gjirit. Femra e shtrirë në një shtrat, me një jastëk të vendosur poshtë shpatullës së gjirit të majtë, nis dhe bën prekjen e gjirit të majtë me lëvizje rrethore e të ngadalta nga periferia e deri në qendër (njësoj si me metodën e dytë). Kur arrin në qendër, bën edhe shtypjen delikate të thithës për praninë ose jo të sekrecioneve. Pastaj vazhdohet me gjirin e djathtë po e njëjta metodë. Me këtë mënyrë mund të evidentohen ndryshime që nuk duken me metodat e mësipërme, të cilat kryhen me qëndrimin në këmbë.
Duhet pasur parasysh se jo gjithmonë ndryshimet që mund të vihen re, janë tumorale. Shumica e tyre janë me natyrë hormonale, me natyrë kistike që shërohen me mjekim të thjeshtë. Vetëm një pjesë shumë e vogël flet për procese tumorale, por që evidentimi sa më i hershëm mund të çojë në mjekim të suksesshëm. Ndaj, çdo femër në moshë madhore duhet ta bëjë rutinë vetekzaminimin e gjinjve të saj.
