Glaukoma është një sëmundje progresive e nervit optik, e cila nëse lihet pa u trajtuar, shkakton humbje të shikimit. Rritja e presionit në sy është i vetmi faktor i zakonshëm, por glaukoma mund të ndodhë edhe si rezultat i mungesës së rritjes së presionit.
Shumë faktorë, duke përfshirë edhe qarkullimin e gjaku-t në sy mund të kontribuojnë në dëmtim. Një ndër faktorët më të rrezikshëm është historia familjare. Një faktor tjetër është mosha. Rreziku për zhvillimin e kësaj sëmundjeje rritet me moshën. Megjithatë, sëmundja mund të ndodhë edhe tek pacientët e rinj dhe tek fëmijët, duke përfshirë edhe të sapolindurit.
Një fakt shqetësues është se në format e përbashkëta të glaukomës, dëmtimi ndodh në një mënyrë të ngadaltë e progresive pa dijeninë e personit. Nuk është një shtrëngim i fushës së shikimit, por i shikimit qendror (d.m.th. që përdoret për lexim), dhe që mbetet normal deri në stadin e fundit të sëmundjes. Megjithatë, edhe pa qenë të vetëdijshëm për këtë, humbja e fushës periferike të shikimit është veçanërisht e rrezikshme për aktivitetet normale si ngarja e makinës.
Glaukoma nuk mund të diagnostikohet nga një matje e thjeshtë e presionit të syrit. Diagnoza kërkon një kombinim të matjes së presionit, ekzaminimit të nervit optik dhe këndit të syrit. Teste të tjera gjithashtu mund të jenë të nevojshme për të konfirmuar diagnozë-n. Mënyra më e mirë për të zbuluar glaukomën është nënshtrimi ndaj një ekzaminimi gjithëpërfshirës të syrit mbi një bazë të rregullt, siç këshillohet nga mjeku (specialisti i syve).
Fatkeqësisht, çfarëdolloj humbjeje e funksionit të shikimit nga glaukoma është e përhershme. Qëllimi i trajtimit është parandalimi i sëmundjes nga ndikimi në kualitetin e jetës së personit. Trajtimi për pjesën më të madhe të pacientëve është reduktimi i presionit në sy dhe i kontrollit të mëtejshëm të humbjes së shikimit. Fatkeqësisht, kjo jo gjithmonë është e suksesshme, por zbulimi i hershëm ndihmon për të ruajtur funksionin e shikimit përgjatë gjithë jetës. Disa njerëz mund të kërkojnë përdorimin e lazerit ose trajtimin kirurgjikal.
A mund të trajtohet
Nuk ekziston një kurë për glaukomën, ajo zakonisht mund të kontrollohet dhe humbja e mëtejshme e shikimit, mund të parandalohet ose të ngadalësohet.
Trajtimet përfshijnë:
-Pikat në sy—këto janë format më të zakonshme të trajtimit dhe duhet të përdoren rregullisht. Në disa raste, jepen në përdorim edhe ilaçet. Pikat mund të variojnë sipas përshtatshmërisë së klientit dhe llojit të glaukomës.
-Lazerin (laser trabeculoplasty)—përdoret kur pikat në sy nuk ndalojnë përkeqësimin e fushës së shikimit. Në shumë raste, pikat në sy duhet të përdoren pas lazerit. Lazeri nuk kërkon një qëndrim në spital.
-Kirurgjinë (trabeculectomy)—zakonisht përdoret pasi pikat në sy dhe lazeri kanë dështuar në kontrollin e presionit të syve. Krijohet kështu një kanal i ri për largimin e lëngjeve nga sytë.
Trajtimet mund të ruajnë shikimin e mbetur, por nuk e përmirësojnë atë.
Cilat janë simptomat
Forma më e zakonshme është glaukoma kronike. Ajo nuk shfaq asnjë simptomë derisa në një fazë të mëvonshme përjetohet humbja e shikimit.
Dëmtimi zhvillohet shumë ngadalë deri në shkatërrimin gradual, duke filluar me vizionin anësor. Njëri nga sytë mbulon tjetrin dhe personi mbetet i pavetëdijshëm ndaj problemit derisa shumica e fibrave nervorë shkatërrohen dhe një pjesë madhore e shikimit është dëmtuar. Trajtimi nuk mund të shërojë atë që është humbur, por ai mund të ngadalësojë procesin e dëmtimit. Prandaj është e rëndësishme për të zbuluar problemin sa më shpejt që të jetë e mundur, për të qenë në gjendje për të filluar trajtimin me sa më pak dëmtim vizual që të jetë e mundur.
A jeni në rrezik?
Megjithëse çdo njeri mund ta marrë glaukomën, disa njerëz kanë një rrezik më të lartë, p.sh. nën një rrezik më të lartë janë njerëzit me:
-Një histori familjare të glaukomës;
-Diabet;
-Migrenë;
-Miopi;
-Dëmtim të syve;
-Presion të lartë të gjakut; ose
-Përdorim në të shkuarën ose në të tashmen i ilaçeve me kortizon (steroideve).
Njerëzit në këtë grup duhet të kenë bërë kontrollin e tyre të parë të syve, jo më vonë se mosha 35 vjeçare. Për pjesën më të madhe të njerëzve rekomandohet kontrolli i syve për glaukomë rreth moshës 40 vjeçare.
