Katër vjet që nga pushtimi i plotë rus i Ukrainës, a po duket fundi më në fund? DW foli me ekspertë politikë amerikanë rreth asaj pse mendojnë se zgjedhjet e brendshme në SHBA mund të sjellin një armëpushim.
Ndërsa lufta SHBA-Izrael me Iranin vazhdon të tërheqë vëmendjen e botës, kriza të tjera , përfshirë luftën e Rusisë në Ukrainë , po marrin më pak vëmendje. Tani Kievi, nga frika se së shpejti do të marrë më pak armë amerikane, po përgatitet për një luftë të zgjatur disavjeçare, ndërsa Rusia përfiton nga rritja marramendëse e çmimeve të naftës dhe gazit. Kjo është njëra anë e medaljes proverbiale.
Nga ana tjetër, ekziston një bllokim de facto përgjatë vijave të frontit. Asnjëra palë nuk ka qenë në gjendje të arrijë ndonjë fitim të konsiderueshëm në territor, dhe Ukraina po shton sulmet ndaj infrastrukturës së eksportit të naftës thellë në territorin rus . Ndërkohë, vlerësimet për Presidentin rus Vladimir Putin thuhet se po bien ndjeshëm për shkak të ndërprerjeve në rritje të internetit në celular.
Me pushtimin e plotë të Ukrainës nga Rusia që hyn në vitin e pestë, vëzhguesit perëndimorë dhe analistët ushtarakë besojnë se lufta mund të ketë mbaruar së shpejti. Duke folur me DW në Forumin e Sigurisë në Kiev në prill, ata thanë se zgjedhjet e mesit të mandatit në SHBA mund të luajnë një rol vendimtar në përfundimin e saj.
A do të urdhërojë Putini një mobilizim tjetër?
Duke pasur parasysh mungesën e lëvizjes përgjatë vijës së frontit, ekspertët ndërkombëtarë kanë spekuluar prej kohësh nëse Putini mund të shpallë një mobilizim tjetër siç urdhëroi në fund të vitit 2022. Ekspertët ushtarakë ukrainas, përfshirë ata që Presidenti i Ukrainës Volodymyr Zelenskyy citoi së fundmi, thonë se nuk do ta përjashtonin një mundësi të tillë.
Evelyn Farkas, një eksperte e politikës së jashtme dhe ish-e emëruar nga Pentagoni në Institutin McCain të Universitetit Shtetëror të Arizonës, thotë se nuk beson që Rusia do të përpiqet të bëjë një tjetër thirrje masive ushtarake. Sipas saj, vështirësitë aktuale me të cilat po përballet ekonomia e Rusisë janë ato që po e ndalojnë atë.
A do të bëhet Ukraina më pak e varur nga shitja e armëve?
Sipas Kurt Volker, i cili shërbeu si përfaqësues special i Presidentit të SHBA- së Donald Trump për Ukrainën deri në vitin 2019, Ukraina është në një pozicion më të fortë se më parë, pavarësisht bllokadës në Gjirin Persik.
Ai beson se Kievi e ka ulur ndjeshëm varësinë e tij nga furnizimet e armëve perëndimore dhe në vend të kësaj është në gjendje të mbulojë “deri në 60% ose 70%” të nevojave të veta. Kjo do të thotë se mund të vazhdojë luftimet edhe nëse SHBA-të ndalojnë furnizimin me armë përmes partnerëve evropianë .
Vetëm një vit më parë, gjatë vizitës në SHBA, Zelenskyy shprehu shqetësimin se Ukraina do ta humbiste luftën me Rusinë nëse SHBA-të do të tërhiqnin mbështetjen. Por, thotë Volker, kjo nuk është më rasti.
Ai gjithashtu vëren se SHBA-të nuk mund të garantojnë më se do të vazhdojnë të dorëzojnë të njëjtën sasi raketash thelbësore për sistemet e mbrojtjes ajrore Patriot si më parë. Volker beson se kjo është për shkak të “prioriteteve” të Trump, të cilat në këtë rast favorizojnë luftën me Iranin.
A do të jetë në gjendje Zelensky t’i rezistojë presionit të SHBA-së?
Presidenti i Ukrainës tha së fundmi se priste që Trump të shtonte presionin mbi të, ndërsa zgjedhjet e mesit të mandatit të vjeshtës po afronin, për të siguruar që Ukraina të pranonte kushtet e armëpushimit të Rusisë. Këto përfshijnë tërheqjen e trupave të Ukrainës nga pjesët e Donbasit që aktualisht kontrollon. Farkas beson se Zelensky do të jetë në gjendje t’i rezistojë këtij presioni.
Në vend të kësaj, ekspertja e sigurisë kombëtare pret që administrata e Trumpit ta përfundojë luftën me Iranin deri në verë, duke e lënë Ngushticën e Hormuzit të lirë për trafikun detar, dhe ta kthejë vëmendjen drejt ndjekjes së “ndryshimit të regjimit ” në Kubë. As në këtë skenar, thotë ajo, nuk do të priste që Shtëpia e Bardhë të ushtronte më shumë presion mbi Kievin. Përkundrazi, kjo mund ta dobësonte Rusinë, pasi ajo mban lidhje strategjike me ishullin.
Negociata serioze pas zgjedhjeve të mesit të mandatit
Farkas dhe Volker bien dakord se zgjedhjet e mesit të mandatit për Dhomën e Përfaqësuesve në nëntor do të jenë një pikë kthese kritike, pasi mund të dobësojnë pozicionin e Trump në partinë Republikane . “Kjo do të jetë e mjaftueshme për të ushtruar presion mbi qeverinë amerikane që të vazhdojë mbështetjen e saj për Ukrainën dhe të vazhdojë mbështetjen e saj për NATO-n “, thotë Farkas.
Kryetari i komitetit ushtarak të NATO-s, Giuseppe Cavo Dragone, thotë se kjo luftë do të ishte “e vështirë” për t’u fituar në fushën e betejës, pasi ushtria ruse ka mbetur “e fortë” pavarësisht humbjeve në rritje. Megjithatë, situata ekonomike në vend mund ta shtyjë Moskën të shqyrtojë një marrëveshje paqeje.
“Nuk besoj se Rusia do të bjerë ndonjëherë dakord për një marrëveshje paqeje me Ukrainën”, thotë ish-diplomati amerikan Volker. “Mendoj se ata mund të pranojnë një armëpushim në një moment të caktuar. Dhe mendoj se po i afrohemi asaj pike.”
Ai shton se deri më tani, negociatat për t’i dhënë fund luftës kanë qenë një “farsë”, por rrethanat e reja në Rusi dhe humbjet që vendi i tij ka pësuar në luftë mund ta detyrojnë Putinin të veprojë. “Realiteti është ai që ka rëndësi. Dhe realiteti rus është përkeqësuar ndjeshëm dhe vazhdon të përkeqësohet”, argumenton ai. Koha, thotë eksperti, nuk është në anën e Moskës.
Por, ndonëse analistët bien dakord se po vjen një pikë kthese, ata kanë mendime të ndryshme se sa shpejt mund të ndodhë kjo. Volker thotë se nuk e përjashton mundësinë që diçka e rëndësishme të ndryshojë para fundit të vitit. Shanset janë “rreth 50%”. Farkas, nga ana tjetër, beson se “në vitin 2027, do t’i shohim ukrainasit duke fituar”./DW
