Nëse fjalët do të fitonin luftëra, konflikti i Donald Trump me Iranin do të kishte përfunduar shumë kohë më parë.
Por presidenti ende nuk po gjen një rrugëdalje nga një luftë që ishte menduar të zgjaste jo më shumë se një muaj e gjysmë dhe që tani po hyn në javën e saj të 10-të.
Trump është bllokuar nga dy kurthe të krijuara prej vetë atij, njëri gjeopolitik dhe tjetri i brendshëm. Fuqia e Iranit mbi Ngushticën e Hormuzit dhe refuzimi i tij për t’u dorëzuar nënkuptojnë se ai nuk mund ta përfundojë përfundimisht luftën me një kosto ushtarake të pranueshme.
Dhe ndërsa konflikti zgjatet, ndikimi politik në vend i ngushton edhe më shumë opsionet.
Me një normë miratimi në nivelet 30%, çmime karburanti mbi 4.50 dollarë për gallon dhe kundërshtimin publik ndaj luftës në rritje, ai nuk ka më hapësirë politike për të vazhduar luftën.
Kështu, Trump është i bllokuar një realitet që ndihmon për të shpjeguar deklaratat e tij të vazhdueshme optimiste për progres në bisedimet e paqes dhe prirjen për të njoftuar apo ndryshuar strategjitë ushtarake pa paralajmërim.
Shpresa më e fundit është një memorandum me një faqe që tani po negociohet me dy vendet dhe ndërmjetësin e palës së tretë, Pakistanin. Dokumenti do t’i jepte fund luftës dhe do të niste një afat 30-ditor për zgjidhjen e pikave të mbetura pezull.
Kjo mund t’i përshtatet shijes së Trump për thjeshtësi. Por një dokument me vetëm një faqe, edhe nëse arrihet marrëveshje, duket i pamjaftueshëm për të zgjidhur përfundimisht gati gjysmë shekulli problemesh mes SHBA-së dhe Teheranit, përfshirë negociatat e ndërlikuara bërthamore dhe programet e raketave e të grupeve terroriste aleate të Iranit.
Pastaj janë kërkesat e Iranit për lehtësime të mëdha të sanksioneve për të ringjallur ekonominë dhe dëshira e tij për të përfituar nga kalimi i cisternave të naftës dhe gazit përmes një ngushtice që e ka kthyer në avantazh strategjik madhor.
Irani pritet t’ua dorëzojë përgjigjet e tij planit amerikan ndërmjetësve pakistanezë të enjten. Disa burime thanë se negociatat aktuale janë më afër se kurrë për t’i dhënë fund luftës. Mbetet të shpresohet që optimizmi të jetë i justifikuar, pasi kostot njerëzore dhe ekonomike të konfliktit janë të rënda dhe në rritje.
Por Trump ka pretenduar disa herë javët e fundit se një “marrëveshje” ishte gati të arrihej dhe se Teherani kishte pranuar të gjitha kërkesat e tij, vetëm që realiteti i një kundërshtari të palëkundur amerikan të rikthehej sërish.
Operacioni i ri amerikan që zgjati vetëm disa orë
Nga Uashingtoni, kjo luftë është karakterizuar nga konfuzion strategjik, ndryshime të papritura dhe paqartësi për mënyrën se si do të përfundojë. Dhe kjo prirje po përkeqësohet.
Në një rast, Sekretari i Shtetit Marco Rubio përmendi pothuajse kalimthi të martën se lufta “Operacioni Epic Fury” kishte përfunduar. Më pas ai kaloi pothuajse një orë duke promovuar një tjetër operacion të improvizuar vetëm disa orë më parë nga Trump, në përpjekje për të rihapur Ngushticën e Hormuzit. Por brenda pak orësh, “Project Freedom” u pezullua pasi kishte shoqëruar në siguri vetëm disa anije. Trump tha se po përpiqej të nxiste bisedimet për paqe. Por miratimi dhe braktisja e shpejtë e qasjes më të fundit amerikane vështirë se dërguan një mesazh vendosmërie amerikane.
“Project Freedom”, jetëshkurtër, ishte përdorimi më i fundit nga Trump i asaj që eksperti për Iranin, Trita Parsi i Quincy Institute for Responsible Statecraft, e quajti strategji “plumbi argjendi” besimi se një veprim vendimtar mund ta detyrojë Iranin të përkulet.
Së pari, fushata bombarduese amerikano-izraelite vrau Liderin Suprem të Iranit, Ajatollah Ali Khamenein. Më pas erdhi një fushatë e ashpër bombardimesh ndaj objektivave ushtarake; më tej një bllokadë e anijeve dhe porteve iraniane. Pastaj erdhi “Project Freedom” dhe brenda pak orësh u zhduk.
Por asnjë prej këtyre lëvizjeve të menjëhershme nuk arriti të rrëzonte regjimin iranian, pasi një brez i ri ekstremistësh zuri vendin e eprorëve të tyre të vrarë. Nuk ka asnjë shenjë përçarjeje në kontrollin e Gardës Revolucionare Islamike që mund të paralajmëronte rënien e regjimit. Në një luftë që sunduesit brutalë të Iranit e shohin si ekzistenciale për revolucionin e tyre islamik radikal, mbijetesa përbën një lloj fitoreje.
Kushdo që shpresonte për qartësi mendimi nga komandanti i përgjithshëm apo prova të një strategjie koherente për përfundimin e luftës, me gjasë mbeti i zhgënjyer nga deklaratat e tij në Shtëpinë e Bardhë të mërkurën para një grupi nënash ushtarësh.
Trump ishte i paqartë dhe indiferent, duke minimizuar shkallën e një fushate komplekse ushtarake që përfshin mijëra efektivë amerikanë, një prani masive ushtarake dhe miliarda dollarë.
“Ne jemi në, unë e quaj një përplasje sepse kjo është, një përplasje. Dhe po ecim jashtëzakonisht mirë, siç bëmë në Venezuelë, ku ishte e shpejtë, përfundoi brenda një dite,” tha Trump. “Dhe po ecim pothuajse po aq mirë, do të thoja më e madhe, por po ecim shumë mirë në Iran. Gjithçka po shkon shumë qetë dhe do të shohim çfarë do të ndodhë. Ata duan të bëjnë marrëveshje, duan të negociojnë.”
Është e jashtëzakonshme që gati 70 ditë pas nisjes së luftës, presidenti i është rikthyer krahasimit të saj me operacionin disaorësh që rrëzoi diktatorin venezuelian Nicolás Maduro.
Fleksibiliteti dhe improvizimi mund të jenë cilësi pozitive te një president. Por deklaratat e Trump, që afroheshin me mohimin dhe mjegullimin e realitetit, nuk tingëllonin si ato të një lideri që di si të dalë nga kjo luftë.
Si dështoi një operacion ushtarak të sillte sukses strategjik
Edhe para se të përfundojë, kjo luftë është e destinuar të shërbejë si një tjetër mësim mbi mënyrën se si vende më të vogla dhe më pak të armatosura mund t’u rezistojnë superfuqive përmes luftës asimetrike.
Ka shumë gjasa që pretendimet e administratës se ka shkatërruar forcat detare dhe ajrore të Iranit dhe se ka shkaktuar humbje të mëdha në industrinë ushtarake iraniane të mbështeten nga prova. Por refuzimi i Trump për të dislokuar dhjetëra mijëra trupa tokësore një akt vetëpërmbajtjeje i mençur duke pasur parasysh historinë e fundit të Amerikës nënkuptonte se një fitore e qartë ushtarake ishte gjithmonë jashtë arritjes.
Por kufizimet ndaj operacioneve amerikane, të kombinuara me zbulimin nga Irani të fuqisë që i jep kontrolli i ngushticës, që ka shkaktuar goditje të forta në ekonominë globale dhe presion politik mbi Trump e kanë mjegulluar fushëbetejën.
“I gjithë evolucioni i konfliktit deri tani nënvizon hendekun e madh mes kapaciteteve operative të Amerikës, që janë të konsiderueshme, dhe vështirësisë për të arritur një rezultat strategjik që shumica e njerëzve do ta konsideronin sukses,” tha Ian Lesser, studiues i lartë në German Marshall Fund të Shteteve të Bashkuara.
Ky shkëputim shpjegon paaftësinë e Trump për të imponuar një fitore të shpejtë dhe vendimtare strategjike amerikane, sipas kushteve të përmendura nga zyrtarët në fillim të luftës, për t’iu përshtatur suksesit operacional të arritur nga ushtria./ CNN
