Përdoruesit e mediave sociale janë bërë më të mirë në dallimin e shenjave të dukshme të mjekimit të AI në fotot e të famshmëve ose peizazhet e qytetit me probleme. Por në luftën SHBA-Izrael me Iranin, një lloj i ri mashtrimi ka hyrë në qendër të vëmendjes: imazhe satelitore të rreme.
“Për imazhet satelitore, mund të themi me siguri se shumica e njerëzve kanë familjaritet shumë të kufizuar,” tha Symeon Papadopoulos, një studiues i AI i specializuar në verifikimin e medias në institutin kërkimor grek CERTH. “Kjo i bën ato veçanërisht të prirura për t’u keqpërdorur, sepse nëse ndryshoni një detaj të vogël në një imazh satelitor, ka shumë të ngjarë që askush nuk do ta vërejë.”
Manipulimi i imazheve satelitore nuk është i ri, Rusia falsifikoi imazhet satelitore famëkeqe të një avioni malajzian të rrëzuar në vitin 2014. Falsifikime të ngjashme janë shfaqur në konflikte të tjera rajonale, duke përfshirë tensionet Indi-Pakistan vitin e kaluar. Por ekspertët thonë se teknika është bërë shumë më e përhapur gjatë konfliktit aktual SHBA-Izrael me Iranin.
“Duket sikur problemi po përkeqësohet,” tha Brady Africk, një analist i inteligjencës me burim të hapur (OSINT).
Një arsye: mjetet e AI tani e bëjnë të parëndësishme tërheqjen e një imazhi të vërtetë satelitor nga Google Earth ose Bing Maps dhe aplikimin e efekteve në të. Duke sugjeruar infrastrukturë të shkatërruar ose dëme strategjike, imazhet e manipuluara shpesh përdoren për të promovuar narrativa ushtarake të favorshme për njërën anë.
Shtimi i problemit është se shumë ofrues satelitorë komercialë kanë akses të kufizuar publik në imazhe me rezolucion të lartë gjatë luftës për të parandaluar përdorimin e të dhënave të tyre për shënjestrim ushtarak. Por ky boshllëk informacioni krijon një vakum – një të mbushur gjithnjë e më shumë nga imazhe të fabrikuara që shfrytëzojnë mosnjohjen e publikut me mënyrën se si kapen imazhet satelitore dhe çfarë tregon realisht.
“Shumë njerëz e lidhin kompleksitetin e përfshirë në kapjen e një imazhi të vërtetë satelitor me një elasticitet kundër atyre imazheve që falsifikohen, por nuk ka një lidhje të tillë,” tha Africk. Përdoruesit e mediave sociale duhet të mbajnë mend se imazhet satelitore “janë foto si çdo tjetër dhe mund të jenë të prekshme ndaj manipulimeve të ngjashme”.
Filigrani zbulon imazhet satelitore të krijuara nga AI
Pretendimi: Në këtë postim X, një përdorues ndan atë që duket si një imazh satelitor i Gjirit Persik dhe pretendon se tregon fushat e djegura të naftës në Katar.
Ndërsa objektet e gazit natyror të lëngshëm (LNG) të Katarit ishin me të vërtetë në shënjestër të raketave iraniane, ky imazh nuk tregon pasojat e tij. Është lehtësisht i identifikueshëm si një AI-fake: filigrani i Binjakëve mund të shihet në këndin e poshtëm djathtas.
Imazhi imiton strukturën dhe ngjyrën e fotove reale satelitore – që tregojnë peizazhe të ndryshme, bimësi dhe trupa ujorë – por zjarri dhe tymi i supozuar nuk janë në përputhje me atë se si duken fenomene të tilla në atë shkallë nga orbita.
Një kërkim i kundërt i imazhit sjell ripostime të shumta të fundit, duke treguar se imazhi ka të ngjarë të jetë ndërtuar nga një shtresë bazë e vërtetë satelitore, me shtëllungat e zjarrit të gjeneruara nga AI të shtuara më vonë.
Përveç kësaj, mjeti i zbulimit të AI ImageWhisperer gjithashtu e shënoi imazhin si të mundshëm të gjeneruar nga AI me 73% besim. Megjithatë, mjete të tilla duhet të përdoren me kujdes për shkak të pozitiveve të rreme të njohura.
Media shtetërore iraniane ndan imazhin “pas” të një sulmi me dron të krijuar nga AI
Pretendimi: Tehran Times, një gazetë shtetërore në gjuhën angleze, ndau një postim në X me imazhe satelitore të “Një radar amerikan në Katar”. Dy imazhet dyshohet se e tregojnë atë “para dhe pas” që u shkatërrua në një sulm me dron iranian. Postimi është parë mbi 950,000 herë.
Imazhet nuk tregojnë Katarin. Vendi është në fakt një bazë detare amerikane në Manama, Bahrein.
Imazhi “para” përputhet me një kapje origjinale të Google Earth të datës 10 shkurt 2025, deri në pozicionet identike të automjeteve.
Imazhi “pas”, megjithatë, është dukshëm i gjeneruar nga AI. Strukturat e ndërtesave ndryshojnë formën, linjat arkitekturore duken të paqëndrueshme dhe disa elementë shtohen artificialisht.
Për t’i komplikuar gjërat, Irani në fakt sulmoi këtë bazë amerikane – dhe imazhet satelitore të verifikuara nga Planet Labs dhe Airbus (publikuar nga The New York Times) tregojnë dëme autentike.
Dhe sipas një analize nga ImageWhisperer, “modelet e mbeturinave janë të përsëritura dhe u mungon kompleksiteti fizik i një vendi të vërtetë shpërthimi, dhe dëmtimi strukturor nuk përputhet me inxhinierinë e sistemeve të radarëve që pretendon se përshkruan”.
Ndërsa Tehran Times renditi vendndodhjen gabimisht, ngjashmëria vizuale midis grupeve reale dhe të rreme para/pas tregon se sa e vështirë mund të jetë identifikimi i imazheve satelitore të manipuluara në shikim të parë.
Llogaria e rreme paraqitet si kompani kineze e inteligjencës
Pretendimi: Një llogari që imiton kompaninë kineze MizarVision në X postoi imazhe që supozohet se tregojnë fushat e naftës në Katar.
Kontrolli i fakteve të DW: E rreme
Jo vetëm që ky imazh specifik është i rremë, i cili është postuar shumë herë në internet, por e gjithë llogaria është e rreme.
MizarVision, një kompani legjitime e inteligjencës gjeohapësinore me bazë në Shangai, publikon vetëm në Weibo dhe WeChat. Një llogari e krijuar në janar, duke pretenduar në mënyrë të rreme se ishte e bazuar në “Chinatown, Portland”, përdori logo të vjedhura për të postuar imazhe me filigranët MizarVision përpara se të hiqeshin.
Kompania sqaroi publikisht në shkurt se çdo llogari X që përdor emrin e saj është mashtrues: “Çdo llogari që shfaqet në X dhe platforma të tjera të mediave sociale jashtë shtetit nën emrat ‘觅熵’ ose ‘MizarVision’ janë imitues dhe nuk kanë asnjë lidhje me kompaninë tonë.”
Një imazh nga llogaria e rreme tregoi një pamje “satelitore” bardh e zi të rafinerisë Ras Laffan të Katarit me shtëllunga tymi të përsëritura. Të gjitha shpërthimet shfaqen në faza pothuajse identike, duke treguar se ato janë klonuar artificialisht.
Një kërkim në Google Earth zbulon se imazhi themelor korrespondon me paraqitjet reale të rezervuarëve të naftës – me shtëllungat e shtuara artificialisht më pas./DW
