Donald Trump është ende i bindur se ka korrur sukses me arrestimin e Nicolás Maduros. Rrëmbimi i lehtë i presidentit venezuelian jo vetëm që i dha Trump kontrollin mbi naftën dhe burimet kritike minerale të vendit, por kjo i lejoi atij të mbyste qeverinë e Kubës duke i mohuar asaj aksesin në energji, duke ngritur perspektivën joshëse se ai mund të rrëzojë një regjim komunist që e ka bezdisur Uashingtonin që nga viti 1959.
Trump është i bindur se sipërmarrja e tij e përbashkët me Izraelin në Iran do të ketë po aq sukses. Breshëria e raketave dhe dronëve iranianë të drejtuar ndaj Izraelit dhe fqinjëve arabë të Iranit nuk ka bërë asgjë për të ndryshuar mendjen e Trump se ai mund të fitojë, pavarësisht se si e përcakton ai “fitoren”.
Çfarëdo që t’u shkaktojë lufta tregjeve të energjisë, ekonomia amerikane mund ta përballojë. “Çmimet afatshkurtra të naftës, të cilat do të bien me shpejtësi kur të mbarojë shkatërrimi i kërcënimit bërthamor iranian, janë një çmim shumë i vogël për t’u paguar për SHBA-në dhe botën, sigurinë dhe paqen”, vuri në dukje ai në mediat sociale. “VETËM BUDALËT DO TË MENDONIN NDRYSHE!”
Ndjenja e pathyeshmërisë së Trumpit është gjithashtu për shkak të faktit se politikbërja e tij e çrregullt, deri më tani, nuk ka shkaktuar aq dëme sa ishte frikësuar fillimisht. Pavarësisht murit të tij të tarifave, copëtimit të fuqisë punëtore federale, deportimit të punëtorëve emigrantë dhe sulmeve të tij të pamëshirshme ndaj Rezervës Federale, vetëm pak javë më parë ekonomistët kryesorë po pyesnin veten nëse ekonomia mund të arrinte atë arritjen më të vështirë: një ulje të butë nga epoka e inflacionit të lartë.
Shtetet e Bashkuara janë gjithashtu ndoshta ekonomitë më të mira të përparuara nga një rritje e çmimit të energjisë. Importet e naftës bruto kanë rënë ndjeshëm ndërsa prodhimi vendas është rritur që nga fillimi i viteve 2000. Gazi natyror , çmimi vendas i të cilit nuk është aq i ndjeshëm ndaj rritjeve në tregjet globale, ka marrë një rol më të madh në furnizimin me energji.
Sot, nafta plotëson rreth 38% të konsumit të energjisë në SHBA, pothuajse 10 pikë përqindjeje më pak se gjatë krizës së naftës në vitin 1973, kur prodhuesit arabë të naftës ndaluan dërgesat në SHBA për ta ndëshkuar atë për mbështetjen e Izraelit në luftën e Yom Kippur. Ndërkohë, pjesa e gazit natyror është rritur nga 30% në 36%.
Tregjet evropiane u drodhën kur Irani bllokoi ngushticën e Hormuzit, përmes së cilës kalojnë 20% e dërgesave të naftës në botë, dhe u tkurrën kur Katari mbylli impiantet e gazit të lëngshëm. Megjithatë, në këtë anë të Atlantikut, treguesi i preferuar i ekonomisë amerikane i Trump , indeksi S&P 500, ende qëndron pranë nivelit të tij më të lartë të të gjitha kohërave.
Por, sado lart që është ngritur Trump, ai prapëseprapë po përballet me disfatë . Jo me disfatë ushtarake kundër asaj që ka mbetur nga forcat e armatosura të Iranit. Ai është gati të mposhtet nga e vetmja fuqi që ka qenë ndonjëherë e aftë të ndalojë aventurat ushtarake amerikane: kundërshtimi i publikut amerikan.
Lufta kundër Iranit ka qenë thellësisht jopopullore që nga fillimi, një kthesë e pazakontë për një komb që tenton të mbështesë dërgimin e fëmijëve për të luftuar, madje edhe nën justifikime të dyshimta . Efektet e saj ekonomike nuk do ta ndihmojnë popullaritetin e saj në të ardhmen.
Dhe vetëmjaftueshmëria në energji nuk mund t’i izolojë plotësisht Shtetet e Bashkuara. Çmimi i naftës përcaktohet në tregjet globale, pavarësisht nëse vjen nga Teksasi apo Lindja e Mesme. Benzina e rregullt ka arritur tashmë nivelin më të lartë që kur Trump mori detyrën, duke kaluar 3.50 dollarë për galon . Qeveria tani parashikon që çmimet me pakicë të benzinës do të kthehen në nivelin e tyre të vitit 2025 vetëm në vjeshtën e vitit 2027, ndërsa çmimi me pakicë i naftës do të mbetet mbi nivelin e tij të para luftës të paktën deri në fund të vitit të ardhshëm.
Kompanitë e kamionëve do t’ua kalojnë kryesisht çmimet më të larta klientëve. Fermerët që përballen me çmime më të larta të karburantit dhe plehrave gjithashtu do t’i paguajnë ato çmimin e ushqimeve. Shitësit me pakicë dhe linjat ajrore do të preken gjithashtu nga rritja e kostove të karburantit.
E gjithë kjo padyshim do të shfaqet në leximin e inflacionit të marsit , i cili ishte stabilizuar në shkurt në një rritje prej 2.4% krahasuar me një vit më parë. Dhe e gjithë kjo do të pengojë uljen e normave të interesit nga Rezerva Federale. Ndërkohë, benzina e shtrenjtë në pompë ka të ngjarë të godasë shitjet e SUV-ve të dashura të amerikanëve.
E gjithë kjo do ta godasë vlerësimin e miratimit të Trump aty ku dhemb.
Presidenti i kupton këto rreziqe, prandaj po bën çmos për të ulur çmimet e naftës. Administrata zbuloi një plan për të siguruar anijet cisternë dhe për t’i shoqëruar ato përmes ngushticës. Ajo hoqi dorë nga sanksionet kundër disa eksporteve ruse të naftës dhe po shqyrton mënyrat për të zgjeruar prodhimin e naftës venezueliane, për të plotësuar çdo mungesë furnizimi.
Por përmbysja e rritjes më të madhe të çmimeve të naftës në më shumë se tre dekada do të kërkojë më shumë se kaq. Ose lufta mbaron, ose SHBA-të i degradojnë aftësitë e Iranit deri në atë pikë sa vendi nuk mund të kërcënojë më tankerët e naftës që lëvizin nëpër Hormuz.
Trump, sipas deklaratave të tij publike, beson njëkohësisht se mund të arrijë “dorëzimin pa kushte” të Teheranit dhe se lufta “është shumë e plotë, pak a shumë”. Por këshilltarët e tij në Uashington duhet ta kenë mësuar tashmë se mund ta bombardosh një vend deri në copëza nga ajri dhe prapë të mos e fitosh luftën në planin afatgjatë. As Garda Revolucionare e Iranit dhe as Basij – institucione të urryera nga shumica e iranianëve – thjesht nuk do të heqin dorë nga armët e tyre dhe nuk do të rrezikojnë jetën e tyre. Pavarësisht se sa infrastrukturë iraniane është shkatërruar, ka mijëra luftëtarë të armatosur në terren të aftë të luftojnë dhe të mbështesin një regjim armiqësor në Teheran.
Trump mund të tërhiqet nga kërkesa për “dorëzimin pa kushte”, të shpikë terrene alternative për të shpallur fitoren dhe për ta sjellë flotiljen e tij në shtëpi. Por kjo vështirë se do të duket mirë. Si alternativë, ai mund të vendosë forca tokësore, një opsion që nuk e ka përjashtuar. Ose mund të vazhdojë të bombardojë, duke u zhvendosur në objektiva civile pasi të ketë mbaruar shkatërrimin e infrastrukturës ushtarake të Iranit.
Asnjëra prej këtyre qasjeve nuk është e shpejtë, megjithatë, që do të thotë se dhimbja ekonomike nga kjo luftë ka shumë të ngjarë të zgjasë. Dhe Trump mund të mësojë se, sado e lehtë të ishte kapja e Maduros, prerja e kokës së rivalëve të SHBA-së nuk është domosdoshmërisht një strategji fituese kudo në botë. /The Guardian
