Këshilltarja e Dubrovnikut Viktorija Knežević ka ngritur çështjen nëse Kroacia mund të padisë Shqipërinë për mbeturinat që përfundojnë në bregdetin kroat.
Sipas një artikulli të medias kroate JUGinfo.hr, ajo thekson se, edhe pse teorikisht e mundur, një padi do të ishte shumë e vështirë për shkak të natyrës së ndërlikuar të lëvizjes së mbetjeve detare.
Më tej në artikullin e JUGinfo.hr theksohet se vetëm 20% e mbeturinave dalin në breg, ndërsa pjesa tjetër fundoset, duke dëmtuar rëndë ekosistemin detar. Knežević nënvizon se zgjidhjet ekzistojnë tashmë përmes instrumenteve si Konventa e Barcelonës dhe projekteve kroato-shqiptare me UNDP-në.
Siç raporton JUGinfo.hr, shembujt nga Deti Baltik dhe lumi Rajna tregojnë se bashkëpunimi rajonal mund të sjellë rezultate të prekshme.
Knežević thekson se Kroacia duhet të përdorë mekanizmat ekzistues dhe procesin e anëtarësimit të Shqipërisë në BE për të kërkuar mbrojtje më efektive të Adriatikut.
A mund ta padisim Shqipërinë për mbeturinat? Kjo është pyetja e parë që më erdhi ndërmend pas incidentit të përsëritur mjedisor me mbeturinat nga Shqipëria, dhe u ngrit sot nga Këshilltarja e Qytetit të Dubrovnikut dhe avokatja Viktorija Knežević.
“Pas një studimi të plotë të temës, përgjigjja është se teorikisht mundemi, por praktikisht është shumë e vështirë të kemi sukses, gjë që nuk do të thotë se duhet të heqim dorë nga ideja nëse asgjë tjetër nuk ndihmon. Përkatësisht, mbeturinat detare vijnë nga burime të shumëfishta, kalojnë kufijtë, ndryshojnë drejtim në varësi të erës dhe rrymave, dhe vërtetimi ligjor i “fajësisë së një shteti” në një sistem kaq kompleks është shumë i vështirë, dhe kjo është pikërisht ajo që zvogëlon shanset tona për sukses në mosmarrëveshje”, thotë Knežević.
Ajo thekson më tej se pyetja më e rëndësishme tani është se çfarë tjetër mund të bëjmë për të ndaluar përsëritjen e plazheve të mbushura me mbeturina. Duke theksuar se problemi është në të vërtetë shumë më i madh nga sa shohim, këshilltarja thotë:
“Ajo që del në plazhet tona përbën vetëm rreth 20 përqind të totalit të mbeturinave. Rreth 80 përqind fundoset në shtratin e detit. Pra, ajo që pamë pas Detit të Kinës Jugore është vetëm maja e ajsbergut – dhe barra e vërtetë mjedisore mbetet nën det, ku nuk mund ta shohim, por ekosistemi ynë, peshkatarët, turizmi dhe shëndeti detar vuajnë prej saj. Dhe kjo është arsyeja pse është e rëndësishme të theksohet: zgjidhjet tashmë ekzistojnë. Nuk kemi nevojë për konventa apo protokolle të reja padish. Duhet të aktivizojmë atë që kemi tashmë.”
Duke theksuar se Konventa e Barcelonës i detyron të gjitha vendet mesdhetare, përfshirë Shqipërinë, të zvogëlojnë mbeturinat që përfundojnë në det. Kroacia mund të kërkojë që Adriatiku jugor të shpallet zonë prioritare, ajo kujtoi gjithashtu se ekziston një projekt kroato-shqiptar me UNDP-në që mund të zgjerohet për të përfshirë grykëderdhjet e lumenjve dhe deponitë problematike.
“Shqipëria është në procesin e anëtarësimit në BE — gjë që i jep Kroacisë një mjet të fuqishëm për të kërkuar rezultate konkrete dhe të matshme në mbrojtjen e Adriatikut. Bashkëpunimi në Adriatik (HR–AL–CG–IT) mund të forcohet menjëherë, pa marrëveshje të reja — mekanizmat tashmë ekzistojnë. Dhe më e rëndësishmja: këto nuk janë ide teorike”, deklaroi ajo.
Ajo theksoi më tej se modele të tilla kanë pasur sukses tashmë në Detin Baltik, ku vendet kanë arritur të zvogëlojnë në mënyrë drastike sasinë e mbeturinave në bregdet përmes një plani të përbashkët veprimi. Gjithashtu në lumin Rain, gjashtë vende kanë zgjidhur ndotjen katastrofike duke zbatuar sistematikisht marrëveshjet ekzistuese.
“Projektet e UNEP/MAP – kur aktivizohet Plani Rajonal për Mbeturinat Detare, rezultatet janë të matshme. Pra – ne mund ta zgjidhim këtë. Dhe duke përdorur me zgjuarsi instrumentet ndërkombëtare që ekzistojnë tashmë dhe për të cilat kemi të drejtë. Sepse këto mbeturina nuk kanë origjinën këtu. Por mbarojnë këtu. Dhe kjo është arsyeja pse ne duhet të kërkojmë me qetësi që sistemi të aktivizohet më në fund në dobi të bregdetit kroat dhe qytetarëve kroatë”, beson këshilltarja e qytetit të Dubrovnikut e partisë së Qendrës Viktorija Knežević.
