Në ekonominë globale klandestine të drogës, ndikimi nuk qëndron vetëm tek bosët e mëdhenj të karteleve apo tek drejtuesit e bandave të armatosura. Një rol gjithnjë e më të rëndësishëm po luajnë aktorë më pak të dukshëm, të njohur si “ndërmjetës” ose “fixers”, të cilët lidhin rrjetet kriminale ndërkombëtare me grupet lokale.
Këta ndërmjetës janë përgjegjës për organizimin e logjistikës, financave dhe mekanizmave të korrupsionit që lejojnë kokainën të kalojë nga zonat e prodhimit në Amerikën Latine drejt tregjeve në Evropë dhe Shtetet e Bashkuara. Në vende si Ekuadori, ata sigurojnë që dërgesat e drogës të ruajtura nga banda lokale të arrijnë në portet detare dhe të futen në kontejnerë që transportohen nga anijet tregtare.
Sipas studiuesit ekuadoras të sigurisë dhe ekonomisë kriminale Renato Rivera, pjesë e Iniciativës Globale kundër Krimit të Organizuar (GiTOC), këta ndërmjetës kapin një pjesë të konsiderueshme të fitimeve nga trafiku i drogës. Në disa raste, ata mund të përfitojnë deri në 30% të fitimit të operacioneve.
Rivera shpjegon se roli i tyre ndihmon gjithashtu në kuptimin e diferencës së madhe të çmimit të kokainës në zinxhirin global të furnizimit. Ndërsa një kilogram kokainë mund të kushtojë rreth 1,500 dollarë në zonat prodhuese të rajonit të Andeve, në Evropë çmimi arrin deri në 30,000 dollarë. Ky hendek i madh ndahet midis aktorëve të ndryshëm logjistikë dhe financiarë, ku një pjesë e konsiderueshme shkon për ndërmjetësit që organizojnë operacionet.
Çfarë janë “ndërmjetësit” e trafikut të drogës
Termi “fixer” përdoret për një person që organizon dhe zgjidh probleme për të tjerët, shpesh në mënyrë jo të ligjshme. Fillimisht ai u përdor në zonat e konfliktit në Meksikë dhe Ekuador për personat që ndihmonin gazetarët e huaj të lëviznin në terren, por sot përdoret edhe për aktorët që lehtësojnë trafikun e drogës.
Fenomeni lidhet me transformimin e trafikut të drogës që nga fundi i shekullit të kaluar. Pas shpërbërjes së karteleve të mëdha në vitet 1980 dhe 1990, rrjeti i prodhimit, transportit dhe shpërndarjes së drogës u bë më i fragmentuar dhe i decentralizuar. Kjo krijoi një specializim të ri logjistik brenda këtij biznesi kriminal.
Në këtë kontekst u shfaqën ndërmjetësit: individë që organizojnë kontaktet midis grupeve kriminale, zgjidhin probleme logjistike dhe lidhin furnizuesit me blerësit.
Në disa raste, sipas studiuesve, edhe politikanë lokalë mund të veprojnë si ndërmjetës duke ofruar lehtësira për rrjetet kriminale, përfshirë akses në toka, kontrata publike apo hapësira për magazinimin e drogës ose uljen e avionëve të vegjël.
Lidhja mes bandave ekuadoriane dhe mafias shqiptare
Në Ekuador, hetimet tregojnë se rolin e ndërmjetësit shpesh e luajnë rrjete kriminale nga Ballkani, të njohura gjerësisht si mafia shqiptare. Një nga rastet më të njohura është ai i shqiptarit Dritan Rexhepi, i cili për vite është përmendur në hetime ndërkombëtare për rolin e tij në trafikun e kokainës.
Një tjetër figurë e lidhur me këtë rrjet është serbi Jezdimir Srdan, i cili sipas hetimeve evropiane ka vepruar si ndërmjetës i nivelit të lartë për të ashtuquajturën “Mafia Ballkanike”.
Një rast i fundit është arrestimi i ekuadorianit Hernán Ruilova, i njohur si “Chente”, më 3 mars 2026 gjatë operacionit policor “Costa”. Prokuroria e identifikon atë si një ndërmjetës kyç në aleancën mes bandës ekuadoriane “Los Lobos” dhe rrjeteve kriminale shqiptare që transportojnë kokainë drejt Evropës.
Sipas hetimeve, droga fshihej në dërgesa bananesh për eksport dhe kalonte përmes terminaleve portuale si Puerto Bolívar në provincën El Oro.
Ruilova dyshohet se koordinonte pranimin, ruajtjen dhe paketimin e kokainës, si dhe shërbente si lidhje me financuesit e huaj. Hetimi 20-mujor përfshiu Policinë Kombëtare të Ekuadorit, Europol dhe DEA-n amerikane.
Autoritetet ekuadoriane thonë se ai ishte kontakti kryesor për emisarët e mafias shqiptare që mbërrinin në vend. Sipas prokurorisë, Ruilova kishte lidhje me trafikantë shqiptarë si Donald Lalaj dhe Mario Gjeci, të cilët dyshohet se futeshin në Ekuador përmes kufirit verior dhe më pas transportoheshin në qytetin Guayaquil.
Nga aty, ata shkonin në plantacionet e bananeve në Santa Rosa për të mbikëqyrur procesin e fshehjes së kokainës në kutitë e eksportit. Rrjeti dyshohet se përfshinte kompani eksporti dhe figura të lidhura me politikën lokale.
Ekspertët paralajmërojnë se në Amerikën Latine po rritet konkurrenca e dhunshme midis grupeve kriminale për të kontrolluar këtë rrjet gjithnjë e më kompleks ndërmjetësish që lidh prodhuesit e drogës me tregjet ndërkombëtar. /Primicias.ec
