Gripi shumë patogjen H5N9 i shpendëve është zbuluar për herë të parë te shpendët në Shtetet e Bashkuara, duke shënuar një zhvillim të rëndësishëm në betejën e vazhdueshme kundër gripit të shpendëve. Epidemia u identifikua në një fermë të mishit të rosës në Qarkun Merced, Kaliforni, në nëntor 2024, ku rritja e shkallës së vdekshmërisë te rosat çoi zyrtarët në karantinimin e fermës dhe asgjësimin e gati 119,000 shpendëve. Organizata Botërore për Shëndetin e Kafshëve (WOAH) konfirmoi praninë e të dyja llojeve të virusit, H5N9 dhe variantit më të përhapur, H5N1, në këtë vend.
Shkencëtarët besojnë se varianti H5N9 është shfaqur përmes rikombinimit, një proces i përzierjes gjenetike që ndodh kur viruset e gripit infektojnë të njëjtin organizëm. Ky fenomen ka shkaktuar pandemi gripale në të kaluarën, duke ngritur shqetësime mes virologëve. Rosat, të cilat shpesh mbartin virusin e gripit të shpendëve pa shfaqur simptoma të rënda, janë vektorë kyç në përhapjen e varianteve të reja. Ekspertët janë veçanërisht të shqetësuar për mundësinë që H5N9 të përhapet te derrat, të cilët mund të veprojnë si pritës ndërmjetës dhe të ndihmojnë në përzierjen e virusit me variantet e gripit tek njerëzit.
Ndërsa H5N9 nuk ka infektuar ende njerëzit në SHBA, variantet e mëparshme të gripit të shpendëve kanë shkaktuar infeksione dhe viktima. Varianti H5N1 ka infektuar tashmë 67 persona në SHBA, duke shkaktuar një vdekje në Luiziana. Me epideminë e gripit të shpendëve që prek si shpendët, ashtu edhe gjitarët, përfshirë lopët, Departamenti Amerikan i Bujqësisë (USDA) ka rritur përpjekjet e tij për monitorim.
Simptomat e gripit të shpendëve te njerëzit mund të variojnë nga të lehta në të rënda. Simptomat e lehta përfshijnë skuqje ose irritim të syve (konjuktivit), ethe të lehta, dhimbje të fytit, kollë, kongjestion, dhimbje trupi, lodhje dhe dhimbje koke. Simptomat më serioze përfshijnë ethe të larta, vështirësi të rënda në frymëmarrje, gulçim dhe, në raste ekstreme, ndryshime të vetëdijes ose konvulsione. Sipas Qendrave për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC), simptomat zakonisht shfaqen nga dy deri në shtatë ditë pas ekspozimit, me irritimin e syve që mund të shfaqet edhe më herët.
Virologët theksojnë potencialin pandemik të rikombinimit, me eksperten Angela Rasmussen që vëren se tri ose katër pandemitë e fundit të gripit janë shkaktuar pikërisht nga ky lloj virusi. Rosat, si mbartëse të shpeshta të gripit të shpendëve, e nxisin këtë proces duke vazhduar të fluturojnë, të ushqehen dhe të përhapin virusin ndërkohë që janë të infektuara.
Si përgjigje, Shërbimi i Inspektimit të Shëndetit të Kafshëve dhe Bimëve (APHIS) i USDA-së, së bashku me zyrtarët shtetërorë të shëndetit të kafshëve dhe të jetës së egër, ka nisur hetime të thelluara dhe ka rritur përpjekjet e monitorimit. Edhe pse deri më tani nuk ka pasur raste njerëzore të H5N9 në SHBA, infeksionet me gripin e shpendëve janë në rritje në mbarë botën. CDC raporton se që nga viti 2022, 145 milionë shpendë janë prekur nga gripi i shpezëve në SHBA, së bashku me shpërthime në gati 1000 tufa lopësh qumështi.
Ndërsa autoritetet shëndetësore theksojnë se rreziku për publikun e gjerë mbetet i ulët, përhapja e varianteve të reja të gripit të shpezëve rrit shqetësimet se, me shtimin e infeksioneve dhe evoluimin e vazhdueshëm të viruseve, mundësia e një pandemie të ardhshme bëhet gjithnjë e më e mundshme.
