Zona rreth Liqenit Artificial të Tiranës, dikur një hapësirë e gjelbër dhe e qetë, po transformohet me shpejtësi në një zonë të mbushur me kulla shumëkatëshe.
Një nga projektet që e simbolizon këtë ndryshim është “United Towers of Tirana” një kullë 25-katëshe që ka nisur të ngrihet përballë Parkut Olimpik poshtë digës së liqenit.
Konceptuar nga arkitekti italian Marco Casamonti me zyrë lokale X-Plan Studio, kulla parashikon rreth 72 mijë metra katrorë ndërtim, ku rreth 50 mijë do të jenë sipërfaqe mbi tokë.
Ajo po ngrihet në një truall prej 4,628 metrash katrorë ku deri në vitin 2023 gjendeshin tre vila 2-3 katëshe. Sipas lejes së ndërtimit, të miratuar në gusht 2023 nga qeveria, projekti shfrytëzon 60.3% hapësirën e truallit dhe ka një intensitet ndërtimi (10.9) dukshëm mbi normat e parashikuara më herët nga plani i përgjithshëm vendor.
Koeficenti i vogël prej 29.7% i lënë për rrugë dhe hapësira publike ngre shqetësime mbi ndikimin në mjedisin dhe projektet e zhvillimit që do të ketë në të ardhmen zona.
Projekti është porositur nga kompania “Unico Construction”, e zotëruar në ortakëri nga Pëllumb Brari dhe Armand Lilo, ky i fundit si aksioner i “Armaar Group”. Lilo është figurë e njohur në sektorin e ndërtimit, shpesh i përfolur për marrëdhënie të afërta me pushtetin.
Në vitin 2019, kompania e tij “Arlis Ndërtim” përfitoi përmes një procedure të diskutueshme 30,000 metra katrorë truall në zonën e ish-Uzinës Mekanike në Tiranë. Kjo hapësirë u zhvillua në kompleksin rezidencial “Square 21”, duke zënë lulishten dhe godinën e ish-uzinës, – një pjesë përdorej si zyra për Policinë Bashkiake.
Ndërhyrjet urbane përreth Liqenit Artificial kanë ndryshuar rrënjësisht identitetin e zonës. Nga një hapësirë e qetë dhe e gjelbër, ajo është kthyer në zonë thellësisht e urbanizuar me ndërtesa luksoze dhe apartamente të kushtueshme.
Sipas Planit të Përgjithshëm Vendor të Bashkisë Tiranë, Parku i Madh i Liqenit është pjesë e njësisë strukturore TR/2, që shtrihet në një sipërfaqe prej 255.75 hektarësh. Megjithatë, ky park nuk ka status mbrojtjeje ligjore.
Ndërtimet e shumta janë përqendruar në zonat rreth liqenit, ose poshtë digës (TR/169, TR/592, TR/35, TR/34 dhe TR/42), ku aktualisht po ndërtohet edhe “United Towers of Tirana”. Sipas planit të përgjithshëm, lartësia maksimale e lejuar në këto zona është 9 kate, një kufizim që dukshëm është tejkaluar me ndërhyrjen e qeverisë.
Parku i Liqenit ka pësuar tkurrje të ndjeshme gjatë viteve të fundit. Sipas raportit “Linjat bazë për mbrojtjen dhe zhvillimin e parkut të Tiranës”, sipërfaqja e parkut është zvogëluar me 40-45 hektarë, një humbje që bie ndesh me parimin që kërkon zgjerimin e hapësirave të gjelbra përballë rritjes së popullsisë.
Një tjetër projekt i madh, “Lake View Residences”, është ndërtuar përballë Liqenit Artificial, duke zënë një hapësirë prej 129,000 metrash katrorë. Këto zhvillime të mëdha kanë ngjallur shqetësime për ndikimin që kanë mbi hapësirat publike dhe cilësinë e jetës në qytet.
Ndërsa Tirana vazhdon të zgjerohet, dilemat mbi balancimin e zhvillimit urban dhe ruajtjen e hapësirave të gjelbra mbeten shqetësuese se kurrë.
