Media franceze “Agence France Presse(AFP)”, i ka kushtuar një artikull futbollit të vajzave në Shqipëri. Në të shkruhet për vështirësitë e të luajturit futboll në vendin tonë, arbitrimi i ndeshjeve nga vajzat jo vetëm në kampionatin shqiptar, por dhe nëpër sfidat ndërkombëtare.
Kjo tashmë nuk mund të quhet më një tabu, pasi janë bërë hapa të madha në promovimin e femrave në futboll, ku ka skuadra si Vllaznia që janë rekordmene.
ARTIKULLI I AFP:
Emanuela Rusta sfidoi të gjitha klishetë për t’u bërë, me forcën e madhe të vendosmërisë së saj, gruaja e parë që arbitron në Kampionatin Shqiptar, një vepër në vendin ballkanik ku patriarkia stërgjyshore ka filluar të lërë vendin.
“Duhet të luftosh që të pranohesh”, tha për AFP arbitri 29-vjeçar, një ndërkombëtar i FIFA-s që nga viti 2019. “Duhet të thyeni tavanin prej xhami”.
Në Shqipëri, futbolli është një pasion kombëtar, por versioni i tij femëror është në fillimet e tij, me gati dy dekada ekzistence: Federata Shqiptare (FFA) liston vetëm 2000 femra mes të licencuarve, për 22000 meshkuj.
Në mëngjes, Emanuela Rusta punon si mësuese e edukimit fizik në gjimnazin e Elbasanit, vendlindja e saj në qendër të një vendi ku është e vështirë të jetosh vetëm nga sporti. Pasdite, ajo stërvitet me kolegët meshkuj.
“Për të marrë vendime të mira, duhet të njohësh rregullat në mënyrë perfekte, por edhe të kesh një gjendje të shkëlqyer fizike dhe një aftësi të madhe për t’u përqëndruar”, shpjegon e reja që jeton me nënën e saj në një apartament të vogël të mbushur me medalje që dëshmojnë suksesin e saj.
Nuk është e lehtë të thyesh prangat e stereotipeve gjinore kur mediat lokale po bëjnë tituj për “arbitrin seksi që ngre nxehtësinë”.
Në këtë vend me 2.8 milionë banorë, të prerë prej kohësh nga hapja ndaj botës nga një diktaturë komuniste, shumë gra mbahen në një rol nënshtrimi dhe varësie ekonomike.
– “Unë vuajta” –
Por, vitet e fundit, të drejtat e grave, veçanërisht ato më të arsimuara, kanë shënuar progres. Ata janë më të shumtë në poste përgjegjësie, magjistratë, rektorë universitetesh, ministra: qeveria shqiptare përbëhet nga 70% gra.
Gjyqtari “nuk është çështje gjinie, por aftësie”, këmbëngul Emanuela Rusta, e cila ka marrë në krye një duzinë ndeshjesh ndërkombëtare në Evropë.
Ambicia e tij është të arbitrojë ndeshjet e Kupës së Botës për meshkuj, siç bëri kohët e fundit francezja Stéphanie Frappart, e para për një gjyqtare, në Katar.
Ndërkohë, ajo shpreson ta gjejë veten në bilbil për derbin e futbollit shqiptar ende të njollosur nga tensionet mes Tiranës dhe Partizanit.
Ndërsa komentet nënçmuese shpërthejnë ndonjëherë nga zbardhuesit, disa besojnë se gratë janë të pajisura më mirë për të mbajtur një kokë të ftohtë: “Një gjyqtare femër lehtëson tensionet”, gjykon Andi Vrecani, një vëzhgues i futbollit shqiptar. “Ajo krijon një klimë besimi sepse ka më shumë distancë”.
Skuadra e femrave të Vllaznisë, në Shkodër (veri), ka lindur në vitin 2009, por tashmë ka fituar titullin kampion të Shqipërisë dhe është përballur me Chelseat, Real Madridin dhe PSG-në në fazën e grupeve të Champions League 2022-23.
“Çelësi i suksesit qëndron tek këto vajza” të cilat kanë “ia dalë të thyejnë paragjykimin (…) se futbolli është vetëm një sport mashkullor”, tha presidenti i klubit Lazër Matija.
Mes lojtarëve të Vllaznisë, Megi Doçi. Me origjinë nga një fshat shumë i varfër në veri të Shqipërisë, sulmuesja 26-vjeçare u mor me futbollin kundër dëshirës së nënës së saj, përpara se të nisej në moshën 12-vjeçare drejt Tiranës për të përparuar në pasionin e saj. .
Gjërat nuk ishin të lehta, pranon ajo: “Rashë, vuajta, qava, më duhej të gëlltisja lotët e mi, por, çdo herë, zgjodha të ngrihesha dhe të shërohesha. rrahja”.
– “Një çështje zemre” –
Ambicia e saj nuk ndalet këtu: ajo ëndërron të luajë për Bayern Munich ose Real Madrid.
Ajo stërvit katër orë në ditë me burra. “Është sfidë, peshën e këtij mentaliteti e ndjejmë gjithmonë prezente, sepse nuk janë mësuar të shohin një vajzë duke luajtur”, rrëfen ajo.
Të paktë janë ata që besojnë se një lojtare mund të jetë nënë, si Ardiola Raxhimi, 24 vjeçe, portierja e Vllaznisë.
i cili tani drejton një sallon flokësh për burra.
Armand Duka siguron se “futbolli i femrave është prioriteti” i FFA-së që ai drejton: “Pak vite më parë futbolli i femrave ishte thuajse një tabu sepse konsiderohej si sport mashkullor. Ne e fituam këtë betejë”.
Por ai e pranon se barazia nuk është për nesër: lojtarët marrin një pagë 400 euro, gjysmë më pak se meshkujt dhe nga 17 milionë euro të buxhetit të FFA, vetëm 3.4 milionë shkojnë për ekipet. femërore.
“Kurrë nuk kam dashur të zgjidh karrierën time dhe jetën time personale, gjithmonë kam dashur të jem e lumtur në të dyja”, shpjegon kjo nënë e një djali dy vjeçar që kishte me Muhametin, një ish-lojtar.
“Futbolli nuk është çështje parash, por dashurie dhe zemre”, nis megjithatë Megi Doçi.
