Të martën e kaluar një email mbërriti në inbox të Neil Ferguson nga shefja e tij, Alice Gast, presidente e Imperial College London. Ajo kishte dy gjëra për t’i thënë Prof Fergusonit, një epidemiolog me ndikim, të cilit sapo i qe besuar puna për hartuar strategjitë në reagim të koronavirusit në të dy anët e Atlantikut: Faleminderit për gjithçka që po bëni dhe përpiquni të pushoni. Përgjigja e tij ishte tipike, tha më vonë Profesorja Gast.
Ai më kërkoi të shkruaj shpërblimin për të gjithë ekipin e tij me një mesazh që ai mund tua përcillte atyre. . . Ai është një akademik shumë kolegjial. “Pastaj më tha diçka befasuese. Ai më tha që kishte një kollë të thatë.” Kjo ishte një simptomë klasike e koronavirusit. Prof Ferguson tha se kishte pasur ethe. Ditën e Mërkurë në mëngjes me një tëeet ai lajmëroi se ndihej “pak i hidhëruar” pasi i duheshin shtatë ditë izolim në banesën e tij në Londër. Një test kishte konfirmuar se ai ishte i infektuar nga virusi që po modelonte.
Ishte një lajm i keq nga 51-vjeçari i mirënjohur, një nga ekspertët e parë globalë që paralajmëroi në fillim të këtij viti se shpërthimi në qytetin kinez Ëuhan mund të ishte më i keq se sa tregonin shifrat e raportuara deri më atëherë. Nga fillimi i vitit ai dhe ekipi i tij në Imperial College London kanë pasur një ndikim më dramatik, veçanërisht në Mbretërinë e Bashkuar, ku ai ka këshilluar qeverinë për shpërthimin e epidemisë, për javë të tëra.
Britania ka qenë më e ngadaltë se vendet e tjera evropiane për të mbyllur shkollat, për të ndaluar ndeshjet sportive ose për të ndërmarrë hapa të tjerë, drastikë për të ulur infeksionet. Vendi ka marrë një disavantazh më pak social me rrugën e përpjekjes për të ngadalësuar, por jo për të ndaluar përhapjen e virusit, pjesërisht me shpresën se kjo do të zbutej me “imunitetin e tufës”.
Por kjo strategji e ashtuquajtur zbutëse ta menjëherë javën që u modelua në një studim të Prof Ferguson dhe bashkëpunëtorëve të tij që sugjeroi se mund të kishte deri në 250,000 vdekje të njerëzve në Mbretërinë e Bshahkuar dhe deri në 1.2 milion në SHBA. “Ndalimi është e vetmja strategji e vlefshme në këtë kohë,” përfundonte studimi. Ditën e hënë, kur hulumtimi doli publikisht, Kryeministri i Mbretërisë së Bashkuar Boris Johnson kishte nisur tu kërkonte njerëzve të shmangnin vendet e mbipopulluara dhe udhëtimet jo të domosdoshme. Zyrtarët e Shtëpisë së Bardhë e cituan studimin britanik të njëjtën ditë, dhe morën masa të ngjashme.
Reputacioni global i Imperial College London për ekspertizën e modelimit të sëmundjeve infektive qe një arsye që studimi pati një ndikim të tillë. Reputacioni i Prof Ferguson ndikoi po ashtu, thotë Andrea Crisanti, një ekspert i infeksioneve. “Ai është i mirënjohur si një nga shkencëtarët më me ndikim në fushën e epidemiologjisë dhe modelimit,” thotë Prof Crisanti.
Megjithatë, nuk ka qenë dëshira e Prof Fergusonit që të hynte që në fillim në fushën e kontrollit të sëmundjeve. Lindur në Lake District në Angli, ai u rrit në mes saj dhe Uellsit ku mbaroi shkollën e mesme. Babai i tij ishte një psikolog edukativ dhe nëna e tij një bibliotekare. Nga fundi i viteve 1980 ai ishte në universitetin e Oksfordit, ku dukej se ishte i destinuar të bëhej fizikant. Ai fitoi një diplomë të klasit të parë në fizikë dhe më pas një doktoraturë me një punim për të dhënat e një teorie kuantike të gravitetit. “Ai është një nga studentët më të mirë të diplomuar që kam pasur ndonjëherë”, tha mbikëqyrësi i tij i doktoratës, John Ëheater. “Ai është një djalë shumë i zgjuar.” Por një ditë, sipas Prof Wheater, studenti i tij erdhi tek ai me një lajm. “John më tha, kam kuptuar se nuk jam aq i aftë sa të vazhdoj si një fizikan teorik grimcash”. Në vend të kësaj, ai kishte vendosur të zhvillonte aftësitë e tij në modelimet e problemeve të botës reale, duke kaluar kështu në biologjinë matematikore.
Shpejt ai nisi punën me një nga shkencëtarët më të mëdhenj të fushës, Roy Anderson, i cili mori në ekipin e tij të ekspertëve të sëmundjeve infektive nga Oksfordi në Imperial College në fund të vitit 2000. Prej muajsh ata punuan për të ndihmuar zyrtarët e Britanisë së Madhe, duke modeluar rreziqet e shpërthimit të sëmundjeve të gojës. Kjo punë qe një pikë kthese në karrierën e Prof Ferguson.
Siç raportoi në atë kohë Daily Telegrafi, ishte “hera e parë që epidemiologët modelonin një epidemi të madhe pasi ajo kishte plasur, e më pas ndërhyrjen për ta frenuar atë”. “Ishte me të vërtetë mendimi novator i Neil me anë të llogarive të tij që e bëri të mundur atë,” thotë Deirdre Hollingsëorth, një epidemiolog i universitetit në Oksford, i cili bashkëpunoi me Prof Ferguson në Imperial.
Në njohje të vlerës së punës së tij për kontrollin e epidemive, ai në vitin 2002 u nderua me një Urdhër të Perandorisë Britanike. Vijoi punën në Imperial College, ku tani drejton disa grupe kërkimore, duke përfshirë Institutin Jameel të Sëmundjeve dhe Analizat të Urgjencës. Këshilltar i Organizatës Botërore të Shëndetit, Bankës Botërore dhe qeverive të ndryshme, ai ka qenë fytyra shkencore e modelimeve në pjesën më të madhe të sëmundjeve të shekullit 21, nga Sars, Ebola e deri tek virusi Zika.
Por të gjithë ato viruse janë shumë të zbehtë para pandemisë së koronavirusit. Covid 19 paraqet atë që Prof Ferguson e ka quajtur kërcënimin më serioz të shëndetit publik prej një virusi të frymëmarrjes që nga gripi spanjoll i vitit 1918, i cili vlerësohet se ka vrarë të paktën 50 milion njerëz në të gjithë botën. Bota tani varet nga modelet kompjuterike Prof Ferguson dhe ekipit të tij. Rezultati i tyre mund të duket alarmant, por Prof Wheater në Oksford thotë se një gjë ia vlen të kihet parasysh. “Nëse besoj në llogaritjet e ndokujt, kam besim tek Neil,” thotë ai. “Ai është një person shumë i kujdesshëm, shumë solid”. /Financial Times
