Ndërtimet e hidrocentraleve kanë pësuar një rritje prej 300% në të gjithë Ballkanin perëndimor në dy vitet e fundit, sipas një analize të re, duke shkaktuar frikën e zhdukjes së lumenjve malorë dhe humbjen e biodiversitetit.
Rreth 2,800 diga të reja janë shtrirë në zonën nga Sllovenia në Greqi, 37% prej të cilave do të ndërtohen në zona të mbrojtura siç janë parqet kombëtare.
Makineritë e rënda tashmë kanalizojnë rrjedhat e reja të ujit në 187 kantiere ndërtimi, krahasuar me vetëm 61 në 2015, kjo sipas hulumtimit nga Fluvius, një studio konsulence për projektet e OKB dhe të mbështetura nga BE.
Ulrich Eichelmann, drejtor i OJQ-së RiverWatch, i cili u kontaktua nga gazeta, tha se shumica e projekteve që ishin te një shkalle të vogël dhe shpesh në terren malor janë kundër natyrës, duke pasur një ndikim katastrofik mbi natyrën, në dekadat që vijnë.
“Ata devijojnë ujin përmes tubacioneve larg lumit dhe lënë pas kanale boshe ku kanë qenë lumenjt,” i tha ai Guardian. “Kjo është një katastrofë për njerëzit dhe për mjedisin. Për shumë lloje të peshqish dhe insektesh si pilivesa dhe stoneflies, ky është fundi i tyre. ”
Një specie e veçantë, Isoperla vjosae, u zbulua në lumin e Vjosës në Shqipërisë këtë vit, gjatë një ekspedite prej 25 shkencëtarësh, të cilët gjithashtu gjetën një peshk të paidentifikuar më parë dhe ishte i panjohur për shkencën. Ashtu si salmoni i Danubit dhe trofta e Prespës, tashmë mendohet të jetë në rrezik nga ajo që Eichelmann e quan “cunami i digave”. Raporti i shkencëtarëve e përshkroi Vjosën si një eko-strehë jashtëzakonisht unike dhe dinamike për shumë specie ujore që janë zhdukur në të gjithë Evropën. “Shumica e këtyre komuniteteve të besueshme pritet të zhduken si pasojë e digave të projektuara të hidrocentraleve,” tha ajo. Megjithatë, Damian Gjiknuri, ministri i energjisë i Shqipërisë, i tha “The Guardian” se dy megadigat janë planifikuar në Vjosë do të lejojnë “kalimin e peshkut nëpërmjet kanalizimeve për peshqit ose korsi të peshkut”. “Këto dizajne janë bazuar në praktikat më të mira mjedisore që po zbatohen sot për minimizimin e efekteve të digave të larta në qarkullimin e faunave ujore”, tha ai.Gjiknuri kundërshtoi gjetjet e raportit të ri mbi bazën se vetëm në Shqipëri u ndërtuan dy “diga të larta”, ndërsa shumica e të tjerave ishin “hidrocentralet e lumit të lumit”. Këto prodhojnë më pak se 10 MW energji dhe kështu nuk kërkojnë vlerësime të ndikimit në mjedis, thonë konservatorët. Por shkalla e tyre e vogël shpesh përjashton buxhetet për masat zbutëse dhe lejon që vargjet e turbinave të vendosen në intervale përgjatë rrugëve ujore, duke shkaktuar atë që WWF i quan “impakte të rënda kumulative”. Përtej jetës ujore, bumi i digave mund të jetë gjithashtu kërcënim për njerëzit. Që nga viti 2012, konfliktet e pronës midis kompanive të mëdha energjetike dhe fermerëve të vegjël kanë çuar në vrasje dhe në vrasje të mbetura në tentativë, sipas një studimi të financuar nga BE. Studimi tregonte për tre vdekje të lidhura me punën, dhe dhjetëra arrestime të lidhura me valën e projekteve të hidroenergjisë në Shqipëri.Shqipëria është një pikë e nxehtë rajonale me 81 diga në ndërtim e sipër, por Serbia, Maqedonia dhe Bosnja dhe Hercegovina po instalojnë gjithashtu 71 hidrocentrale dhe Serbia ka më shumë se 800 projekte në bordin e vizatimit. Gjiknuri tha se qeveria shqiptare ishte e angazhuar për shpalljen e një parku kombëtar në një pjesë të rrjedhës së sipërme të Vjosës nga diga e planifikuar 50 metra larg diges së Kalivaçit, duke penguar ndërtimet e mëtejshme të hidrocentraleve atje.
Përshtati Boldnews
