Më 1917-ën u gdhendën dhe kartëmonedhat e para “shqiptare” nga një ushtar francez duke i dhënë parasë kombëtare emrin Frang, i cili jetoi deri në vitin 1946.
Një shtet konsiderohet si i tillë kur ka një gjuhë, një flamur dhe një kartëmonedhë të vetën, thotë Niko Kotherja, një koleksionist i njohur në Korçë.
Kartëmonedhat e emetuara nga Krahina Autonome e Korçës janë pasqyrë e kaosit të krijuar nga Lufta e Parë Botërore dhe njëkohësisht, e përpjekjeve të intelektualëve të Shqipërisë së asaj kohe për të ndërtuar një shtet funksional me administratë, thesar e shtypshkronjë, një shtet të aftë për të qëndruar me këmbët e veta.
Sipas katalogut të Bankës së Shqipërisë, vendimi i parë për të shtypur kartëmonedhë i përket Këshillit të Republikës Autonome të Korçës dhe daton në janar 1917.
Dy muaj më vonë, më 17 mars, shtypshkronja e Arqimidh Evangjelit nxorri nga botimi 15 mijë copë të kartëmonedhës 1 frang.
Ajo u emetua në emër të “Shqipërisë Vetqeveritare” dhe kishte shqiponjën dykrenore si simbol të shtetit shqiptar.
Emetimi i një kartëmonedhe me emrin frang dhe me kurs të barabartë këmbimi me frangën franceze teorikisht duhej të mbështetej në një rezervë ari, e cila thjeshtë nuk ekzistonte.
Por administrata e Korçës e gjeti zgjidhjen duke garantuar shkëmbimin e kartëmonedhave të emetuara me të ardhurat nga taksat e pullave fiskale dhe të tregjeve.
Në vitin 1918, qyteti pati një buxhet prej 1.75 milionë frangash ari.
Kjo qe një shumë e konsiderueshme nëse marrim parasysh se dita e punës në atë kohë qe zakonisht dy apo tre franga.
Shteti shqiptar i lindur nga Kongresi i Lushnjës duket se mësoi shumë nga eksperienca e Korçës ndërsa funksionimi i administratës autonome lehtësoi përpjekjet e shtetit shqiptar për të ruajtur tërësinë territoriale vitit 1913.
Frangu letër me kurs këmbimi fiks me monedhat e arit të standardit të Unionit Latin, u bënë formalisht monedha zyrtare e vendit ndërsa në mungesë të bankës kombëtare, bashkitë e tjera u lejuan të kryejnë emetimet e kartëmonedhave të tyre.
Autoritetet ushtarake franceze kërkuan një sasi parash garanci nga autoritetet e krahinës autonome.
Pas luftës, në vitin 1920, shteti shqiptar shkoi në Paris dhe e mori mbrapsht huanë,” thotë Koleksionisti I këtyre monedhave Kotherja. “Rigoroziteti me të cilin ishin ruajtur dokumentat ka bërë edhe sensacion për kohën“, thotë Kotherja.
