Nga Lavdrim Lita
Rekomandimi i nëntorit i Komisionit Europian për çeljen e negociatave me BE-në pritet të jetë i kushtëzuar. Kushtet e BE-së për hapjen e bisedimeve pritet të shpallet në mbledhjen e Këshillit Europian të dhjetorit dhe do të jenë implementimi i ligjeve të reformës në drejtësi dhe përgatitja e zhvillimi i zgjedhjeve të lira e të ndershme të 2017. Këto ditë Bashkimi Europian po përgatit terrenin për shpalljen e kushteve përmes krijimit të Grupit të Miqve të Shqipërisë në parlamentin europian dhe mesazheve publike për implementimin e reformës në sistemin e drejtësisë, ku miratimi i ndryshimeve kushtetuese dhe paketës ligjore ishte fillimi i një rruge për rikthimin e besimit qytetar në institucione.
Kushtëzimi i hapjes së negociatave me Shqipërinë ka dy arsye parësore.
E para Komisioni Europian kërkon që të kushtëzojë çeljen e bisedimeve sepse nuk dëshiron t’i japë një avantazh koalicionit qeverisës, pa realizuar implementimin e reformës në drejtësi, në prag të zgjedhjeve parlamentare të vitit tjetër.
E dyta kushtëzimi ka të bëjë me nevojën që ka vetë Bashkimi Europian për të shmangur nxitjen e ndjenjave anti-zgjerim në Europë përpara zgjedhjeve presidenciale në Francë (prill-maj 2017) dhe zgjedhjeve parlamentare gjermane (shtator 2017). Në Francë e Fronti Nacional i Mariane Le Pen që është kundër zgjerimit dhe emigrantëve ka një rritje konstante që rrezikon shkuarjen në balotazh të zgjedhjes së Presidentit. Në Gjermani, CDU-ja e Kancelares Merkel ka marrë disa goditje në zgjedhjet e fundit lokale për shkak të politikës së saj të dyerve të hapura për azilkërkuesit.
Qartësisht Gjermania dhe Franca nuk janë të bindura sa duhet për t’i dhënë dritën jeshile Shqipërisë për të hapur negociatat. Jo vetëm që bizneset gjermane dhe franceze në Shqipëri hasin pasigurinë juridike dhe fizike, siç dëshmojnë anketat e tyre vjetore, por edhe fakti që këto vende hyjnë në fushatë elektorale këto muaj nuk favorizon një mbështetje në opinionin publik dhe partitë politike qeverisë preferojnë të mos prekin këtë temë. Për më shumë referendumi britanik ka shkaktuar shumë paqartësi dhe do të duhet kohë e nevojshme për të kapërcyer “lodhjen nga zgjerimi” të Bashkimit Europian që është bërë një temë toksike për partitë politike.
Padyshim, autoritet shqiptare do të duhet të lobojnë shumë pranë këtyre vendeve për të marrë një përgjigje pozitive. Tashmë është e qartë që opinionet publike në Gjermani, Francë, Çeki, Hollandë, Itali apo edhe vende të tjera, nuk janë në favor të zgjerimit të Bashkimit Europian sepse janë të ndikuara nga debati mbi imigracionin e pandalshëm, terrorizmin dhe rritjen e papunësisë.
Çdo qytetar i Bashkimit Europian do të pyeste veten nëse ka ndonjë dobi reale antarësimi i shpejtë i vendeve të ashtë quajtura kandidate për në BE. Dobia e reale e Shqipërisë si vlerë e shtuar për institucionet, tregun dhe shoqërinë e BE-së nuk është adresuar seriozisht nga vendimmarrësit institucionalë dhe aktorë të tjerë të shoqërisë civile.
