Relacioni i ligjit të shumëdebatuar “Për menaxhimin e integruar të mbetjeve”, i miratuar në seancën e 22 shtatorit vetëm me votat e maxhorancës, nxjerr në pah një “pakt të fshehtë” të arritur që në vitin 2013 me industrinë e ricikluesve.
Ose, në rastin me të keq, një mashtrim i përdorur për të dalë nga situatat sot. Në relacionin e ligjit të vitit 2016 theksohet se ndalimi i parë që iu bë importit të mbetjeve të rrezikshme dhe jo të rrezikshme në vitin 2013 u bë vetëm për një periudhë 2- vjeçare, derisa qeveria të forconte institucionet.
Në këtë relacion përdoret si citim relacioni i ligjit që miratoi maxhoranca aktuale sapo erdhi në pushtet.
“Duhet thënë se edhe në relacionin shoqërues të ligjit nr. 156, datë 10.10.2013, ‘Për disa ndryshime në ligjin nr.10463, datë 22.09.2011, për menaxhimin e integruar të mbetjeve’, të ndryshuar, është cituar: amendamentet e propozuara do të jenë në formën e dispozitave tranzitore me afat jo më tepër se 2 vite nga miratimi, pasi synojmë që marrja e masave të nevojshme dhe mirorganizimi, bashkëpunimi me qeverisjen vendore do të sjellë efektet e synuara në miratimin e ligjit”, thekson relacioni i ligjit “Shalsi”.
Por, në relacionin që shoqëronte ligjin e menaxhimit të integruar të vitit 2013, një referencë e tillë nuk ekziston. Nuk dihet nëse fjalia e Shalsit në vitin 2016 zbardh një relacion të fshehtë të qeverisë në tetor 2013, apo është një “shtesë”, vetëm për të krijuar bindjen sot se ligji është OK.
Sidoqoftë, veprimi i qeverisë sot tregon se ka pasur një lloj “pakti” me industrinë e riciklimit. Nga ana tjetër, fjalia “amendamentet e propozuara do të jenë në formën e dispozitave tranzitore me afat jo më tepër se 2 vite nga miratimi” është qartësisht në sinkron me veprimin e qeverisë sot. Të vetmit që dalin të tradhtuar janë shoqëria civile, e cila kishte mbledhur firmat për referendum dhe këto firma u zhbënë nga veprimi i qeverisë në tetor 2013.
Kjo e fundit, edhe pse trumbetoi ndalimin e importit të plehrave, në relacionin kishte parashikuar vetëm pezullimin 2-vjeçar. Në relacionin e tetorit 2013, argumentet që përdoren në këtë ligj janë për ndalim përfundimtar të procesit të mbetjeve, me qëllim nxitjen e riciklimit të mbetjeve vendëse.
“Neni 49, ‘Importi i mbetjeve jo të rrezikshme’ bie në kundërshtim me qëllimin e ligjit, që, sipas parashikimit të nenit 1, është mbrojtja e mjedisit dhe shëndetit të njeriut nëpërmjet parandalimit ose pakësimit të ndikimeve negative nga gjenerimi dhe menaxhimi i mbetjeve.
Gjithashtu, në nenin 6 përcaktohet se përparësi në menaxhimin e mbetjeve u jepet parandalimit të mbetjeve. Në të dyja rastet përparësi është reduktimi i mbetjeve. Ne vlerësojmë se lejimi i importit të mbetjeve nuk ndihmon në parandalimin apo reduktimin e mbetjeve në territorin e Republikës së Shqipërisë.
Për këtë arsye, propozohet që në dispozitën ndaluese të importimit të mbetjeve, të parashikuar në nenin 48 të ligjit, të përcaktohet ndalimi, në të gjitha rastet, i importimit të mbetjeve jo të rrezikshme në Republikën e Shqipërisë, duke shfuqizuar lejimin e importimit të këtyre mbetjeve për shkaqe të tjera, veç atyre me qëllim ruajtjeje apo asgjësimi”, thuhet në relacionin e ligjit të vitit 2013.
DIREKTIVAT E BE-SË
Nga krahasimi i relacioneve të ligjeve për mbetjet rezulton se në të dy rastet citohet legjislacioni i Bashkimit Europian, por për qëllime të kundërta. Në relacionin e ligjit të vitit 2013 theksohet se Bashkimi Europian, me anë të direktivës së vitit 2008 ndalon importin e mbetjeve.
“Dispozitat që lejojnë importin e mbetjeve, me qëllim riciklimin e tyre në Shqipëri, bien në kundërshtim me direktivën e BE-së për zbatimin e ‘Parimit të vetëmjaftueshmërisë dhe afërsisë’. Sipas direktivës 2008/98/EC (neni 16), çdo vend duhet të synojë të menaxhojë mbetjet e veta dhe mbetjet duhet të trajtohen sa më afër burimit të prodhimit”, thekson relacioni i ligjit të vitit 2013.
Kurse në ligjin “Shalsi” merret si referencë një direktivë e vitit 2006. “Ndryshimet ligjore të propozuara, pasuar nga aktet e tjera nënligjore, do t’i hapnin rrugën implementimit të plotë të direktivës “No 1013/2006 OF THE EUROPEAN PARLIAMENT AND OF THE COUNCIL” për qarkullimin e mbetjeve.
Në këtë mënyrë do të kemi standarde europiane në të gjithë ciklin e qarkullimit të mbetjeve, nga gjeneruesi, eksportuesi, transportuesi importuesi dhe ricikluesi final i këtyre mbetjeve. Kjo gjë do të garantonte zinxhirin transparent të gjurmueshmërisë për të gjithë aktorët e interesuar”, thekson relacioni i ligjit të miratuar më 22 shtator./Panorama
