Përveç puseve të naftës, në bashkinë e Selenicës janë të pranishme edhe 13 miniera apo impiante që merren me nxjerrjen dhe përpunimin e rërës, zhavorrit bituminoz dhe gurit gëlqeror aktivitet i cili po ndikon negativisht në mjedis.
Sipas Agjencisë Kombëtare të Burimeve Natyrore, këto aktivitete minerare janë përqendruar në zonën e lumit të Vjosës, ku depozitimi i mbetjeve ka krijuar tarraca artificiale në brigjet e tij, duke ndryshuar shtratin natyror të këtij lumi të egër.
“Ne kemi një lum të egër, pikërisht për këto karakteristika të tij që ai të ketë një shtrat të paprekur nga dora e njeriut. Kur industria ndërhyn dhe e ndryshon atë, do të thotë se po e cënojmë këtë ekosistem,” shprehet aktivistja mjedisore Besjana Guri për Inside Story.
Plani i menaxhimit për Parkun Kombëtar të Vjosës, që prej shtatorit 2024 ndodhet i pazbatuar në sirtarët e Ministrisë së Turizmit, parashikon ndërprerjen e disa prej këtyre aktiviteteve në përputhje me ligjin për zonat e mbrojtura. Por një sërë pengesash burokratike dhe mungesa e vullnetit politik po e pengojnë zbatimin e tij.
“Shumë nga aktivitetet e parashikuara në plan kërkojnë fonde të jashtëzakonshme. Një pjesë e tyre tejkalojnë kufijtë e parkut, çka kërkon bashkëpunim mes shumë institucioneve dhe kjo mungon në Shqipëri,” shprehet studiuesi mjedisor Kristi Bashmilli.
Hidrologu i organizatës EcoAlbania, Olsi Nika, thotë se nuk mund të bashkëjetojnë industria e bitumit dhe naftës me një park kombëtar: “Disa aktivitete duhet të modifikohen, të tjera duhet të ndalohen plotësisht. Është i realizueshëm disiplinimi i tyre, por kërkon vullnet të fortë institucional.”
Sipas Nikës, ndotja nga industria e rëndë nuk është e pranueshme, pavarësisht nëse zona është apo jo park kombëtar: “Nuk mund të derdhësh naftën krudo në një lumë. Plani i menaxhimit përcakton një fazë të daljes nga operimi për disa aktivitete, por shumica duhet të përshtatet me rregullat e parkut.”
Moszbatimi i planit të menaxhimit lidhet edhe me ndryshimet e fundit në ligjin për zonat e mbrojtura. Ndërkohë që ekspertët përgatitnin planin për Parkun Kombëtar të Vjosës, një grup deputetësh socialistë iniciuan ndryshimet në nenet 16 dhe 33 të ligjit, duke zbutur mbrojtjen strikte që kishte më parë zona qendrore.
Me ligjin e ri, hapet rruga për investime dhe ndërhyrje industriale brenda zonave të mbrojtura, duke vënë në rrezik serioz integritetin e një prej pasurive më të çmuara natyrore të vendit./Top Channel
