Çështja “Noval”/ Shqipëria, e vetmja që i jep analizat e ushqimeve një laboratori privat. Krahasimi

Nga Boldnews.al

Qeveria Shqiptare duket se është e vetmja në rajon, por edhe më gjerë, që ka vendosur t’ia heqë të drejtën institucioneve publike për analizat e ushqimeve dhe të autorizojë një laborator privat.

Ministri i Bujqësisë, Bledi Çuçi, ka firmosur rreth 2 javë më parë një urdhër, nëpërmjet të cilit autorizon kompaninë private “Noval Laboratory” që të kryejë testimet e mostrave ushqimore të mbledhura gjatë inspektimeve të Autoritetit Kombëtar të Ushqimit (AKU).

Në këtë mënyrë, urdhëri i Çuçit “zeroi” një investim të Komisionit Europian, në vlerë totale prej 7 milionë euro, për ngritjen e laboratorëve të AKU-së sipas standarteve të Bashkimit Europian.

Shpërdorim i investimit të BE
Në vitin 2012, në kuadër të Projektit IPA 2010, Komisioni Europian akordoi 4.5 milionë euro për “akomodimin definitiv i stafit të zyrave dhe laboratorëve rajonale të AKU, në ambjente të posaçme, të ndërtuara sipas standarteve të BE”. Afati për zbatimin e këtij projekti ishte 12 muaj, deri në fund të vitit 2013.

Në Korrik 2016, projekti IPA 2015 i Komisionit Europian, akordoi 2.6 milionë euro për “ngritjen e një rrjeti laboratorik me kosto efektive, të aftë për të siguruar informacion të besueshëm dhe në kohë për sigurinë e ushqimit dhe shëndetit të kafshëve dhe përmirësimin e kapacitetit të rrjetit laboratorik për të kryer monitorimin dhe analizën e ushqimit dhe produkteve ushqimore..”.

Ky projekt kishte afat 36 muaj dhe duhet të përfundonte verën e këtij viti. Por, në prag të përfundimit të tij, kur shpenzimet e Bashkimit Europian ishin shpenzuar në pjesën më të madhe të tyre, kryeministri Edi Rama prezantoi një ide tjetër.

Në Korrik 2019, gjatë një vizite në ambjentet e “Noval Laboratory”, Rama paralajmëroi se qeveria do autorizonte këtë kompani private për të analizuar mostrat ushqimore të marra nga inspektimet e Autoritetit Kombëtar të Ushqimit.

Dy muaj më pas, ministri i Bujqësisë, Çuçi, zbatoi idenë e kryeministrit Rama, duke i kaluar “Noval Laboratory” kompetencën për testimin e ushqimeve.

LEXO EDHE  Ngjarja në Kavajë, merret nën hetim Marsida Qatja

Model “unik”
Ky model “koncensioni”, i zgjedhur nga qeveria shqiptare nëpërmjet ministrit të Bujqësisë, është atipik dhe nuk ngjan me veprimet e asnjë prej shteteve fqinje, por edhe të vendeve të Bashkimit Europian.

Boldnews.al” kreu hulumtime mbi organizmat që kryejnë testimet e mostrave ushqimore në pjesën më të madhe të rajonit. Në secilin prej tyre, ky proces delikat dhe shumë i rëndësishëm për qytetarët, ishte nën përgjegjësinë e autoriteteve shtetërore, si të vetmet që kanë tagrin dhe detyrimin për të siguruar jetën dhe shëndetin e njerëzve.

Kosovë, siguria ushqimore është përgjegjësi e Agjencisë së Ushqimit dhe Veterinarisë. Kjo strukturë ka laboratorët e tij.

Maqedoni, testimi i mostrave ushqimore është përgjegjësi e Agjencisë së Ushqimit dhe Veterinarisë. Kjo Agjenci i kryen analizat në laboratorin e Fakultetit publik të Veterinarisë, i cili ka kapacitetet të çertifikuara nga autoritetet ndërkombëtare.

Greqi, Agjencia shtetërore EFET, Autoriteti i Ushqimit, është përgjegjës për sigurinë ushqimore, për kontrollet dhe analizat laboratorike. Ky Autoritet është nën varësinë e Ministrisë së Prodhimit, Mjedisit dhe Energjisë.

Italinë fqinje, analizat laboratorike për ushqimet kryhen nga Drejtoria e Përgjithshme për Higjenën dhe Sigurinë Ushqimore, strukturë në varësinë e Ministrisë së Shëndetësisë.

Bullgari dhe Rumani, siguria ushqimore dhe testet laboratorike kryen nga Autoritetet publike ushqimore.

Madje, këto dy strukturat e fundit ishin promotore të një lëvizjeje që përfshiu të gjithë vendet e Bashkimit Europian.

Në vitin 2017, një iniciativë e nisur nga Autoriteti Bullgar i Ushqimit, i mbështetur nga struktura homologe rumune, zbuloi se kompani të ndryshme ndërkombëtare prodhonin produkte ushqimore me cilësi të ndryshme për Europën Perëndimore, krahasuar me Europën Lindore,

Fushata kundër “standartet të dyfishta” të cilësisë së ushqimeve u mbështet nga Bashkimi Europian, i cili vendosi kufizime mbi kompaninë ndërkombëtare për të mos diskriminuar vendet e Europës Lindore me ushqime jo aq cilësore sa ato që prodhonin për pjesën Perëndimore dhe Veriore të kontinentit.